Eukaliptus cytrynowy
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Eukaliptus cytrynowy |
| Nazwy zwyczajowe | Guma cytrynowa, lemon-scented gum |
| Nazwa botaniczna | Corymbia citriodora (Hook.) K.D. Hill & L.A.S. Johnson |
| Rodzina botaniczna | Mirtowate (Myrtaceae) |
| Część rośliny | Liście i młode gałęzie |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Środkowa do górnej |
| Rodzina zapachowa | Cytrusowo-zielona |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 2–3 lata przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Eukaliptus cytrynowy (Corymbia citriodora), dawniej klasyfikowany jako Eucalyptus citriodora, jest wysokim, wiecznie zielonym drzewem należącym do rodziny mirtowatych (Myrtaceae). Gatunek pochodzi z Australii, gdzie naturalnie porasta ciepłe, wilgotne rejony wschodniej części kontynentu.
Drzewo osiąga od 15 do nawet 30 metrów wysokości. Charakteryzuje się prostym pniem pokrytym gładką, jasnoszarą korą oraz długimi, lancetowatymi liśćmi wydzielającymi intensywny, świeży cytrynowy aromat. Drobne białe kwiaty pojawiają się w niewielkich baldachach, a po przekwitnięciu rozwijają się charakterystyczne zdrewniałe torebki nasienne.
Obecnie gatunek jest szeroko uprawiany również w krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym jako źródło drewna oraz surowca do produkcji olejku eterycznego.
Historia i ciekawostki
Liście eukaliptusów od tysięcy lat były wykorzystywane przez rdzennych mieszkańców Australii. Ceniono je przede wszystkim za intensywny aromat oraz wszechstronne zastosowanie w codziennym życiu.
Eukaliptus cytrynowy wyróżnia się spośród innych gatunków wyjątkowo wysoką zawartością cytronellalu, dzięki czemu jego zapach przypomina bardziej świeżą cytrynę niż klasyczny eukaliptus bogaty w 1,8-cyneol.
Ze względu na swój przyjemny aromat olejek znajduje zastosowanie nie tylko w aromaterapii, ale również w produkcji kosmetyków, mydeł, środków czystości i perfum.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny otrzymuje się poprzez destylację parą wodną liści oraz młodych gałązek.
Wydajność destylacji wynosi zwykle od 2 do 5%. Gotowy olejek ma jasnożółtą barwę oraz świeży, wyraźnie cytrynowy aromat z delikatnymi nutami zielonymi.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Środkowa do górnej |
| Rodzina zapachowa | Cytrusowo-zielona |
| Charakter zapachu | Świeży, intensywnie cytrynowy, lekko zielony i balsamiczny |
| Intensywność | Wysoka |
| Trwałość zapachu | Średnia |
| Wpływ na kompozycję | Rozjaśnia mieszanki, nadaje im świeżość i lekkość oraz doskonale łączy nuty cytrusowe z zielonymi i drzewnymi. |
Skład chemiczny
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Aldehydy monoterpenowe | cytronellal |
| Monoterpenole | izopulegol, β-cytronellol, α-terpineol |
| Monoterpeny | α-pinen, β-pinen, limonen |
| Seskwiterpeny | β-kariofilen |
| Tlenki monoterpenowe | 1,8-cyneol |
Główne składniki chemiczne
Najważniejszym składnikiem olejku eterycznego z eukaliptusa cytrynowego jest cytronellal, którego zawartość zwykle przekracza 68%, a często osiąga ponad 70%.
Pozostałe istotne składniki to:
- izopulegol,
- β-cytronellol,
- α-terpineol,
- α-pinen,
- β-pinen,
- limonen,
- niewielkie ilości 1,8-cyneolu.
Tak wysoka zawartość cytronellalu sprawia, że olejek wyróżnia się wyjątkowo świeżym cytrynowym aromatem oraz znacząco różni się od klasycznych olejków eukaliptusowych bogatych w eukaliptol.
Zastosowanie w aromaterapii
Olejek z eukaliptusa cytrynowego ceniony jest przede wszystkim za swój świeży zapach i wszechstronność.
Najczęściej wykorzystuje się go:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik naturalnych preparatów odstraszających owady,
- w kosmetykach do pielęgnacji skóry,
- w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- w kompozycjach przeznaczonych do odświeżania powietrza.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach eukaliptusa cytrynowego działa odświeżająco i pobudzająco. Pomaga stworzyć atmosferę lekkości, świeżości i koncentracji.
Jego cytrynowo-zielony aromat jest często wykorzystywany w mieszankach poprawiających komfort pracy oraz sprzyjających utrzymaniu dobrego samopoczucia podczas intensywnego dnia.
Kompozycje zapachowe
Eukaliptus cytrynowy dobrze komponuje się z:
- kocanką włoską,
- geranium,
- cedrem,
- lawendą szerokolistną,
- tymiankiem ct. tymol,
- omanem,
- lawendą,
- miętą pieprzową,
- paczulą,
- eukaliptusem promienistym.
Bezpieczeństwo
Olejek eteryczny z eukaliptusa cytrynowego jest zazwyczaj dobrze tolerowany przy prawidłowym stosowaniu.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- stosuj wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu,
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- przechowuj olejek z dala od światła i wysokiej temperatury.
Ze względu na wysoką zawartość aldehydu cytronellal u osób szczególnie wrażliwych może wystąpić podrażnienie skóry, dlatego zaleca się ostrożność podczas pierwszego użycia.
Przechowywanie
Aby zachować wysoką jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem, wysoką temperaturą i dostępem powietrza,
- po każdym użyciu dokładnie zakręcaj butelkę,
- przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.
Przy prawidłowym przechowywaniu zachowuje dobrą jakość przez około 2–3 lata.
Ciekawostka
Choć eukaliptus cytrynowy należy do tej samej rodziny co popularny eukaliptus gałkowy (Eucalyptus globulus), ich skład chemiczny jest zupełnie inny. Klasyczne eukaliptusy zawierają przede wszystkim 1,8-cyneol, natomiast eukaliptus cytrynowy wyróżnia się wyjątkowo wysoką zawartością cytronellalu, który nadaje mu charakterystyczny świeży, cytrynowy zapach.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
- Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Corymbia.
