Mirra
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Mirra |
| Nazwa botaniczna | Commiphora myrrha (Nees) Engl. |
| Synonim botaniczny | Commiphora molmol Engl. |
| Rodzina botaniczna | Balsamowcowate (Burseraceae) |
| Część rośliny | Żywica |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Bazy |
| Rodzina zapachowa | Balsamiczna, żywiczna |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 5–8 lat przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Mirra (Commiphora myrrha) jest niewielkim, ciernistym drzewem lub krzewem należącym do rodziny balsamowcowatych (Burseraceae). Naturalnie występuje na terenach północno-wschodniej Afryki oraz Półwyspu Arabskiego, szczególnie w Somalii, Etiopii i Omanie. Doskonale przystosowała się do życia w gorącym, suchym klimacie i dobrze rośnie na ubogich, kamienistych glebach.
Roślina osiąga zwykle do 6 metrów wysokości. Jej drobne, trójlistkowe liście pojawiają się sezonowo po opadach deszczu, natomiast charakterystyczna, popękana kora wydziela aromatyczną oleożywicę. Po kontakcie z powietrzem gęsta, jasnożółta wydzielina stopniowo twardnieje, tworząc bursztynowobrązowe grudki znane jako mirra.
To właśnie z tej żywicy otrzymuje się cenny olejek eteryczny.
Historia i ciekawostki
Mirra należy do najstarszych i najbardziej cenionych surowców aromatycznych świata. Od tysięcy lat była wykorzystywana jako kadzidło podczas ceremonii religijnych oraz jako składnik pachnideł i balsamów.
W starożytnym Egipcie odgrywała ważną rolę w procesie balsamowania oraz w rytuałach świątynnych. W świecie biblijnym była jednym z najcenniejszych darów handlowych i symbolem luksusu. W średniowieczu wykorzystywano ją do produkcji maści, kosmetyków oraz preparatów do higieny jamy ustnej.
Do dziś mirra pozostaje składnikiem wysokiej klasy perfum, kosmetyków, płynów do płukania ust oraz naturalnych kadzideł.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny z mirry otrzymuje się metodą destylacji parą wodną aromatycznej żywicy.
Żywicę pozyskuje się poprzez wykonywanie niewielkich nacięć w korze drzewa. Wypływająca oleożywica stopniowo twardnieje, tworząc charakterystyczne bursztynowe „łzy”, które następnie poddawane są destylacji.
Wydajność procesu wynosi około 0,5–2%, a uzyskany olejek ma barwę od jasnożółtej do bursztynowobrązowej.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Bazy |
| Rodzina zapachowa | Balsamiczna, żywiczna |
| Charakter zapachu | Ciepły, balsamiczny, korzenny, lekko dymny, ziemisty |
| Intensywność | Wysoka |
| Trwałość zapachu | Bardzo wysoka |
| Wpływ na kompozycję | Nadaje mieszankom głębi, elegancji i trwałości. Doskonale utrwala kompozycje perfumeryjne. |
Skład chemiczny
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Seskwiterpeny | kurzeren, furanoeudesma-1,3-dien |
| Furanoseskwiterpeny | furanodien, furanodien-6-on |
| Inne związki aromatyczne | metyloksyfuranoguaia-9-en-8-on |
Główne składniki chemiczne
Olejek eteryczny z mirry wyróżnia się nietypowym składem chemicznym bogatym w seskwiterpeny oraz furanoseskwiterpeny. To właśnie te związki odpowiadają za jego charakterystyczny, ciepły, balsamiczny aromat oraz wyjątkowo dobrą trwałość.
Do najważniejszych składników należą:
- kurzeren,
- furanoeudesma-1,3-dien,
- furanodien,
- furanodien-6-on,
- metyloksyfuranoguaia-9-en-8-on.
Zastosowanie w aromaterapii
Mirra od wielu lat zajmuje ważne miejsce w aromaterapii oraz perfumerii naturalnej.
Najczęściej wykorzystuje się ją:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik naturalnych perfum,
- w kosmetykach pielęgnacyjnych,
- w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- jako składnik kompozycji o charakterze medytacyjnym i orientalnym.
Ze względu na bogaty aromat wystarczy niewielka ilość olejku, aby nadać mieszance głębi i trwałości.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach mirry jest głęboki, spokojny i niezwykle stabilizujący. Często wykorzystywany jest podczas medytacji, praktyk relaksacyjnych oraz tworzenia atmosfery skupienia.
Jej balsamiczny aromat wnosi do kompozycji poczucie ciepła, bezpieczeństwa i wewnętrznej harmonii. Z tego względu mirra od wieków uważana jest za jeden z najbardziej duchowych olejków eterycznych.
Kompozycje zapachowe
Mirra doskonale komponuje się z:
- kadzidłem,
- różą,
- neroli,
- lawendą,
- jaśminem,
- palo santo,
- cytryną,
- drzewem sandałowym,
- paczulą,
- cedrem atlaskim,
- wetiwerią,
- bergamotką.
Bezpieczeństwo
Mirra uznawana jest za olejek o dobrym profilu bezpieczeństwa.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- przechowuj poza zasięgiem dzieci.
W dostępnej literaturze nie opisano szczególnych zagrożeń związanych z prawidłowym stosowaniem olejku z mirry.
Przechowywanie
Aby zachować najwyższą jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem,
- unikaj wysokiej temperatury,
- ogranicz kontakt z powietrzem,
- przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.
Dzięki wysokiej zawartości seskwiterpenów olejek z mirry należy do najbardziej trwałych olejków eterycznych i przy właściwym przechowywaniu zachowuje swoje właściwości przez wiele lat.
Ciekawostka
Mirra była jednym z najcenniejszych towarów starożytnych szlaków handlowych i często miała wartość porównywalną ze złotem. Razem z kadzidłem stanowiła jeden z najbardziej pożądanych surowców aromatycznych świata, wykorzystywany zarówno w świątyniach, jak i przez królewskie dwory.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
- EMA – Assessment Report on Commiphora molmol.
- Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Commiphora.
