Petitgrain

 

Najważniejsze informacje

Cecha Informacja
Nazwa polska Petitgrain
Nazwa botaniczna Citrus × aurantium L.
Synonim Citrus aurantium var. amara
Rodzina botaniczna Rutowate (Rutaceae)
Część rośliny Liście i młode zielone gałązki
Metoda pozyskiwania Destylacja parą wodną
Nuta zapachowa Średnia
Rodzina zapachowa Cytrusowo-drzewna, zielona
Fototoksyczność Nie
Trwałość Około 3–4 lata przy prawidłowym przechowywaniu

Opis rośliny

Petitgrain to olejek eteryczny otrzymywany z liści i młodych gałązek gorzkiej pomarańczy (Citrus × aurantium). Drzewo należy do rodziny rutowatych (Rutaceae) i pochodzi z Azji, jednak obecnie jest powszechnie uprawiane w krajach basenu Morza Śródziemnego, Afryce oraz obu Amerykach.

Gorzka pomarańcza jest wiecznie zielonym drzewem o błyszczących, ciemnozielonych liściach, pachnących białych kwiatach oraz charakterystycznych pomarańczowych owocach. Co ciekawe, z jednego gatunku pozyskuje się trzy zupełnie różne olejki eteryczne: petitgrain z liści i gałązek, neroli z kwiatów oraz olejek z gorzkiej pomarańczy ze skórki owoców.

Historia i ciekawostki

Drzewo gorzkiej pomarańczy od wieków odgrywa ważną rolę w kulturze krajów śródziemnomorskich. Wykorzystywano niemal wszystkie jego części – owoce, skórkę, kwiaty, liście i nasiona – zarówno w kuchni, jak i w tradycyjnej medycynie oraz perfumerii.

Nazwa petitgrain pochodzi z języka francuskiego i oznacza „małe ziarenko”. Początkowo olejek destylowano z niewielkich, niedojrzałych owoców gorzkiej pomarańczy. Z czasem odkryto, że znacznie wydajniejsze i bardziej ekonomiczne jest pozyskiwanie go z liści i młodych gałązek, a historyczna nazwa pozostała do dziś.

Pozyskiwanie olejku

Olejek petitgrain otrzymuje się metodą destylacji parą wodną świeżych liści oraz młodych zielonych gałązek gorzkiej pomarańczy.

Najwyżej cenione olejki pochodzą z Włoch, choć produkowane są również w innych krajach śródziemnomorskich. Wydajność destylacji jest stosunkowo niewielka i wynosi około 0,23–0,28%. Otrzymany olejek ma barwę od jasnożółtej do ciemnożółtej.

Profil aromatyczny

Cecha Opis
Nuta zapachowa Średnia
Rodzina zapachowa Cytrusowo-drzewna
Charakter zapachu Świeży, zielony, lekko drzewny, delikatnie kwiatowy
Intensywność Średnia
Trwałość zapachu Średnia
Wpływ na kompozycję Nadaje mieszankom świeżości, lekkości i eleganckiej zielonej nuty.

Skład chemiczny

Dominujące grupy związków

Grupa związków Główne składniki
Monoterpenole linalol, α-terpineol, geraniol, nerol
Estry octan linalilu, octan geranylu, octan nerylu
Monoterpeny β-pinen, mircen, limonen, α-pinen

Główne składniki chemiczne

Petitgrain charakteryzuje się wysoką zawartością alkoholi monoterpenowych oraz estrów, które odpowiadają za jego świeży, harmonijny aromat.

Najważniejsze składniki to:

  • linalol,
  • octan linalilu,
  • α-terpineol,
  • geraniol,
  • octan geranylu,
  • nerol,
  • octan nerylu.

Połączenie dużej ilości linalolu i octanu linalilu sprawia, że olejek wyróżnia się łagodnym, eleganckim i relaksującym charakterem.

Zastosowanie w aromaterapii

Petitgrain należy do najbardziej uniwersalnych olejków cytrusowo-zielonych.

Najczęściej wykorzystuje się go:

  • do aromatyzacji pomieszczeń,
  • jako składnik perfum naturalnych,
  • w kosmetykach do pielęgnacji skóry,
  • w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
  • w kompozycjach przeznaczonych do relaksu i wieczornego wyciszenia.

Jego świeży aromat sprawdza się zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z olejkami cytrusowymi, kwiatowymi i drzewnymi.

Wpływ na nastrój i emocje

Petitgrain jest ceniony przede wszystkim za swój harmonizujący aromat. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery spokoju, odprężenia i równowagi emocjonalnej.

Świeży, zielony zapach pomaga odświeżyć umysł, a jednocześnie tworzy przyjemną, relaksującą atmosferę, dlatego często wykorzystywany jest w mieszankach przeznaczonych do wieczornego odpoczynku.

Kompozycje zapachowe

Petitgrain doskonale komponuje się z:

  • lawendą,
  • neroli,
  • różą,
  • mandarynką,
  • pomarańczą słodką,
  • gorzką pomarańczą,
  • grejpfrutem,
  • cytryną,
  • paczulą,
  • kardamonem,
  • cyprysem,
  • majerankiem,
  • ylang-ylang.

Bezpieczeństwo

Petitgrain uznawany jest za olejek o bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa.

Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

  • przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
  • stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
  • unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
  • nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
  • przechowuj poza zasięgiem dzieci.

W dostępnej literaturze nie opisano szczególnych przeciwwskazań ani właściwości fototoksycznych. Olejek posiada status GRAS dla określonych zastosowań.

Przechowywanie

Aby zachować najwyższą jakość olejku:

  • przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
  • chroń przed światłem,
  • unikaj wysokiej temperatury,
  • ogranicz kontakt z powietrzem,
  • przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.

Przy prawidłowym przechowywaniu olejek zachowuje swoje właściwości przez około 3–4 lata.

Ciekawostka

Petitgrain, neroli i olejek z gorzkiej pomarańczy pochodzą z tej samej rośliny, jednak każdy z nich destylowany jest z innej części drzewa. Dzięki temu różnią się nie tylko zapachem, ale również składem chemicznym i zastosowaniem. To jeden z najlepszych przykładów tego, jak różne części tej samej rośliny mogą dawać trzy całkowicie odmienne olejki eteryczne.

Źródła

  • Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
  • Tisserand Institute.
  • Mannucci C. i wsp., Clinical Pharmacology of Citrus aurantium.
  • Lota M.L. i wsp., Chemical Variability of Bitter Orange Essential Oils.
  • The School for Aromatic Studies.
  • Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Citrus.
POWRÓT DO BAZY OLEJKÓW
CENTRUM WIEDZY