Rumianek rzymski
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Rumianek rzymski |
| Nazwa botaniczna | Chamaemelum nobile (L.) All. (syn. Anthemis nobilis L.) |
| Rodzina botaniczna | Astrowate (Asteraceae) |
| Część rośliny | Kwiaty |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Od średniej do głowy |
| Rodzina zapachowa | Owocowo-ziołowa |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 3–4 lat przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Rumianek rzymski (Chamaemelum nobile) jest niską, wieloletnią, wiecznie zieloną byliną należącą do rodziny astrowatych (Asteraceae). Naturalnie występuje w Europie Zachodniej i Afryce Północnej, a obecnie uprawiany jest również w wielu innych regionach świata.
Tworzy zwarte kobierce aromatycznych, pierzastych liści, z których wyrastają pojedyncze kwiaty przypominające niewielkie stokrotki. Po roztarciu liście wydzielają charakterystyczny, słodki zapach przypominający jabłka, dzięki czemu rumianek rzymski od wieków bywa nazywany „jabłkiem ziemi”.
Historia i ciekawostki
Rumianek rzymski należy do najdłużej stosowanych roślin aromatycznych Europy. Już starożytni Grecy określali go mianem chamai melon, czyli „ziemskiego jabłka”, a Hiszpanie do dziś używają nazwy manzanilla, oznaczającej „małe jabłko”.
W średniowiecznych ogrodach sadzono go jako pachnącą roślinę okrywową na ścieżkach. Wierzono, że im częściej jest deptany, tym bujniej rośnie, co znalazło odzwierciedlenie w znanym powiedzeniu:
Im bardziej go deptasz, tym bardziej się rozprzestrzenia.
Rumianek rzymski był także określany mianem „lekarza roślin”, ponieważ sadzono go obok słabiej rosnących gatunków, wierząc, że poprawia ich kondycję.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny otrzymuje się metodą destylacji parą wodną świeżych kwiatów.
Najważniejszymi producentami są Francja, Włochy, Niemcy, Węgry, Chile oraz Stany Zjednoczone. Wydajność destylacji wynosi około 0,6–2,4%, a gotowy olejek ma barwę od niemal bezbarwnej do jasnożółtej.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Od średniej do głowy |
| Rodzina zapachowa | Owocowo-ziołowa |
| Charakter zapachu | Słodki, jabłkowy, owocowy, delikatnie ziołowy |
| Intensywność | Średnia |
| Trwałość zapachu | Średnia |
| Wpływ na kompozycję | Nadaje mieszankom miękkości, świeżości i delikatnej owocowej słodyczy. |
Skład chemiczny
Rumianek rzymski wyróżnia się wyjątkowo wysoką zawartością estrów, które odpowiadają za jego charakterystyczny, łagodny aromat.
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Estry | angelinian izobutylu, angelinian izoamylu, angelinian 2-metylobutylu |
| Monoterpeny | α-pinen, β-pinen |
| Seskwiterpeny | β-kariofilen, chamazulen |
| Ketony | pinokarwon |
Główne składniki chemiczne
Najważniejsze składniki olejku to:
- angelinian izobutylu,
- angelinian izoamylu,
- angelinian 2-metylobutylu,
- maślan izobutylu,
- α-pinen,
- β-pinen,
- niewielkie ilości chamazulenu.
Ponad 80% składu olejku stanowią estry, dzięki czemu jego zapach jest wyjątkowo miękki, słodki i harmonijny.
Zastosowanie w aromaterapii
Rumianek rzymski jest jednym z najbardziej cenionych olejków wykorzystywanych w aromaterapii relaksacyjnej.
Najczęściej stosuje się go:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik kosmetyków pielęgnacyjnych,
- w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- w kompozycjach przeznaczonych do wieczornego wyciszenia,
- jako składnik naturalnych perfum o delikatnym, owocowym charakterze.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach rumianku rzymskiego jest łagodny, ciepły i kojący. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery spokoju, bezpieczeństwa oraz odprężenia.
Jest szczególnie ceniony w kompozycjach przeznaczonych na wieczór oraz do stworzenia przyjaznej, harmonijnej atmosfery w domu.
Kompozycje zapachowe
Rumianek rzymski doskonale komponuje się z:
- lawendą,
- mandarynką,
- melisą,
- majerankiem,
- szałwią muszkatołową,
- rumiankiem niemieckim,
- rumiankiem przylądkowym,
- nasionami marchwi,
- korzeniem arcydzięgla,
- kurkumą,
- katafray.
Bezpieczeństwo
Rumianek rzymski uznawany jest za olejek o bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- przechowuj poza zasięgiem dzieci.
Osoby uczulone na rośliny z rodziny astrowatych (np. ambrozję, stokrotki czy chryzantemy) powinny zachować szczególną ostrożność i przed pierwszym użyciem wykonać próbę skórną.
Przechowywanie
Aby zachować najwyższą jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem,
- unikaj wysokiej temperatury,
- ogranicz kontakt z powietrzem,
- przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.
Przy prawidłowym przechowywaniu olejek zachowuje swoje właściwości przez około 3–4 lata.
Ciekawostka
Choć rumianek rzymski i rumianek niemiecki często są ze sobą utożsamiane, ich olejki eteryczne różnią się zarówno składem chemicznym, jak i aromatem. Rumianek rzymski zawiera wyjątkowo dużo estrów, dzięki czemu pachnie słodko i jabłkowo, podczas gdy rumianek niemiecki wyróżnia się większą zawartością bisabololu i charakterystycznym niebieskim zabarwieniem wynikającym z obecności chamazulenu.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Srivastava J.K. i wsp., Chamomile: A Herbal Medicine of the Past with Bright Future.
- Lawrence B.; Antonelli A. i Fabbri C. – badania nad składem olejku z rumianku rzymskiego.
- Holmes P., Clinical Aromatherapy.
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
