Wrotycz roczny (Blue Tansy)
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Wrotycz roczny (Blue Tansy, rumianek marokański) |
| Nazwa botaniczna | Tanacetum annuum L. |
| Rodzina botaniczna | Astrowate (Asteraceae) |
| Część rośliny | Kwitnące wierzchołki |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Od serca do bazy |
| Rodzina zapachowa | Ziołowo-słodka |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 3–4 lat przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Wrotycz roczny (Tanacetum annuum), często nazywany Blue Tansy lub rumiankiem marokańskim, jest jednoroczną rośliną należącą do rodziny astrowatych (Asteraceae). Naturalnie występuje w rejonie Morza Śródziemnego, a obecnie uprawiany jest głównie w Maroku z przeznaczeniem do produkcji olejku eterycznego.
Roślina osiąga zwykle od 50 do 100 cm wysokości i posiada silnie rozgałęzione łodygi oraz delikatne, pierzasto podzielone liście. Charakterystyczne są niewielkie, kuliste, żółte koszyczki kwiatowe, pozbawione języczkowatych płatków. Mimo częstego określenia „rumianek marokański”, gatunek ten nie jest prawdziwym rumiankiem i należy do innego rodzaju botanicznego.
Najbardziej charakterystyczną cechą olejku jest jego intensywnie szafirowoniebieska barwa.
Historia i ciekawostki
Gatunki z rodzaju Tanacetum od wieków wykorzystywano jako rośliny przyprawowe, kosmetyczne oraz zielarskie. Sam olejek z Tanacetum annuum zyskał popularność stosunkowo niedawno, głównie dzięki rozwojowi nowoczesnej aromaterapii.
Jego niezwykły niebieski kolor nie występuje w świeżej roślinie. Powstaje dopiero podczas destylacji parą wodną, kiedy z naturalnych prekursorów tworzy się chamazulen – związek odpowiedzialny za charakterystyczne zabarwienie olejku.
Ze względu na swoją wyjątkową barwę Blue Tansy jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych olejków eterycznych na świecie.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny otrzymuje się metodą destylacji parą wodną kwitnących wierzchołków roślin.
Najwyższej jakości surowiec pochodzi z Maroka, gdzie odpowiedni klimat sprzyja wysokiej zawartości cennych składników aromatycznych. Wydajność destylacji wynosi około 0,5%, dlatego olejek należy do stosunkowo cennych surowców.
Gotowy produkt ma intensywnie niebieską barwę oraz bogaty, świeży i lekko ziołowy aromat.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Od serca do bazy |
| Rodzina zapachowa | Ziołowo-słodka |
| Charakter zapachu | Świeży, słodki, ziołowy, lekko owocowy |
| Intensywność | Średnia |
| Trwałość zapachu | Dobra |
| Wpływ na kompozycję | Nadaje mieszankom świeżości, miękkości i charakterystycznego ziołowego akcentu. |
Skład chemiczny
Olejek z wrotyczu rocznego charakteryzuje się złożonym profilem chemicznym, w którym dominują monoterpeny oraz charakterystyczny chamazulen, odpowiadający za jego niebieską barwę.
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Monoterpeny | sabinen, α-fellandren, β-pinen, mircen |
| Seskwiterpeny | chamazulen, β-kariofilen, germakren D |
| Monoterpenole | borneol, terpinen-4-ol |
| Ketony | kamfora |
| Fenole | tymol |
| Tlenki | 1,8-cyneol |
Główne składniki chemiczne
Najważniejsze składniki olejku to:
- sabinen,
- chamazulen,
- kamfora,
- α-fellandren,
- β-pinen,
- mircen,
- borneol,
- terpinen-4-ol.
Obecność chamazulenu nadaje olejkowi jego charakterystyczny, głęboki niebieski kolor.
Zastosowanie w aromaterapii
Blue Tansy jest ceniony przede wszystkim za swój delikatny, świeży aromat oraz wysoką wartość w kosmetyce naturalnej.
Najczęściej wykorzystuje się go:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik kosmetyków pielęgnacyjnych,
- w preparatach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- w mieszankach do pielęgnacji skóry,
- w naturalnych perfumach.
Ze względu na intensywną barwę może delikatnie zabarwiać kosmetyki oraz oleje bazowe.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach wrotyczu rocznego jest miękki, świeży i kojący. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery wyciszenia, komfortu oraz równowagi emocjonalnej.
Jego subtelny aromat dobrze komponuje się z olejkami kwiatowymi i cytrusowymi, nadając mieszankom łagodny, harmonijny charakter.
Kompozycje zapachowe
Blue Tansy doskonale komponuje się z:
- lawendą,
- niaouli,
- elemi,
- miętą pieprzową,
- ammi visnaga,
- hyzopem decumbens,
- kadzidłowcem,
- bergamotką,
- cytryną,
- geranium,
- rumiankiem niemieckim.
Bezpieczeństwo
Olejek z wrotyczu rocznego jest na ogół dobrze tolerowany, jednak ze względu na bogaty skład chemiczny warto zachować ostrożność podczas jego stosowania.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- osoby przyjmujące leki powinny zachować ostrożność ze względu na możliwość występowania interakcji,
- przechowuj poza zasięgiem dzieci.
Przechowywanie
Aby zachować najwyższą jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem,
- unikaj wysokiej temperatury,
- ogranicz kontakt z powietrzem,
- przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.
Przy prawidłowym przechowywaniu olejek zachowuje wysoką jakość przez około 3–4 lata.
Ciekawostka
Choć Blue Tansy często nazywany jest „marokańskim rumiankiem”, nie należy do rodzaju Matricaria ani Chamaemelum. Nazwa ta wynika przede wszystkim z podobnego zastosowania w aromaterapii oraz charakterystycznej niebieskiej barwy olejku, którą – podobnie jak w przypadku rumianku niemieckiego – zawdzięcza obecności chamazulenu powstającego podczas destylacji.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Zaim A. i wsp., International Journal of Engineering and Science (2015).
- El Haddar S. i wsp., Moroccan Journal of Biology.
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
