Anyż

 

Najważniejsze informacje

Cecha Informacja
Nazwa polska Anyż
Nazwa botaniczna Pimpinella anisum L.
Rodzina botaniczna Selerowate (Apiaceae)
Część rośliny Dojrzałe owoce (nasiona)
Metoda pozyskiwania Destylacja parą wodną
Nuta zapachowa Serca
Rodzina zapachowa Korzenno-ziołowa
Fototoksyczność Nie
Trwałość Około 3–5 lat przy prawidłowym przechowywaniu

Opis rośliny

Anyż (Pimpinella anisum) to jednoroczna roślina zielna należąca do rodziny selerowatych (Apiaceae). Pochodzi z rejonu wschodniej części Morza Śródziemnego i Egiptu, jednak obecnie uprawiany jest w wielu krajach Europy, Azji, Ameryki Południowej oraz Afryki Północnej.

Roślina osiąga około 70–80 cm wysokości. Tworzy drobne białe kwiaty zebrane w baldachy oraz niewielkie aromatyczne owoce, które są surowcem wykorzystywanym do produkcji olejku eterycznego.

Historia i ciekawostki

Anyż należy do najstarszych znanych roślin przyprawowych i leczniczych. Był ceniony już w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie. Rzymianie spożywali ciasta z dodatkiem anyżu po obfitych ucztach, wierząc, że wspomagają trawienie.

Od wieków wykorzystywano go również jako przyprawę do pieczywa, ciast, likierów oraz napojów alkoholowych. Charakterystyczny słodki aromat anyżu do dziś jest rozpoznawalny w wielu kuchniach świata.

Pozyskiwanie olejku

Olejek eteryczny z anyżu otrzymuje się poprzez destylację parą wodną dojrzałych, wysuszonych owoców. Charakteryzuje się jasnożółtą lub niemal bezbarwną barwą oraz intensywnym, słodkim aromatem przypominającym lukrecję.

Profil aromatyczny

Cecha Opis
Nuta zapachowa Serca
Rodzina zapachowa Korzenno-ziołowa
Charakter zapachu Słodki, ciepły, korzenny, intensywnie anyżowy, przypominający lukrecję
Intensywność Silna
Trwałość zapachu Średnia do długiej
Wpływ na kompozycję Nadaje mieszankom ciepła, słodyczy i charakterystycznego korzennego akcentu. Nawet niewielka ilość może wyraźnie zmienić profil zapachowy kompozycji.

Skład chemiczny

Dominujące grupy związków

Grupa związków Główne składniki
Fenylopropanoidy trans-anetol, estragol
Monoterpenole linalol
Monoterpeny α-pinen, limonen, γ-terpinen
Estry octan eugenylu

Główne składniki chemiczne

Olejek eteryczny z anyżu zawiera przede wszystkim:

  • trans-anetol (około 84–94%),

  • estragol (około 2%),

  • linalol (około 2%),

  • octan eugenylu,

  • niewielkie ilości α-pinenu, limonenu oraz γ-terpinenu.

Profil chemiczny może się różnić w zależności od miejsca uprawy, warunków klimatycznych oraz terminu zbioru owoców.

Zastosowanie w aromaterapii

Olejek eteryczny z anyżu wykorzystywany jest przede wszystkim:

  • w kompozycjach wspierających komfort trawienny,

  • podczas masażu (po odpowiednim rozcieńczeniu),

  • jako składnik mieszanek do inhalacji,

  • w naturalnych kosmetykach,

  • w perfumerii i kompozycjach korzennych,

  • do aromatyzowania pomieszczeń.

Wpływ na nastrój i emocje

Ciepły, słodki aromat anyżu sprzyja tworzeniu atmosfery komfortu, bezpieczeństwa i relaksu. Często kojarzy się z domowym ciepłem, świątecznymi wypiekami oraz przyprawami korzennymi.

W aromaterapii wykorzystuje się go w kompozycjach przeznaczonych do odprężenia oraz stworzenia przytulnej atmosfery.

Kompozycje zapachowe

Anyż dobrze komponuje się z:

  • bazylią,

  • bergamotą,

  • kardamonem,

  • rumiankiem rzymskim,

  • liściem cynamonu,

  • szałwią muszkatołową,

  • cyprysem,

  • koprem włoskim,

  • geranium,

  • imbirem,

  • lawendą,

  • cytryną,

  • neroli,

  • niaouli,

  • różą,

  • miętą zieloną,

  • tymiankiem.

Bezpieczeństwo

Olejek eteryczny z anyżu zawiera dużą ilość trans-anetolu, dlatego wymaga ostrożnego stosowania.

Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

  • stosuj wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu,

  • nie stosuj na skórę uszkodzoną lub podrażnioną,

  • unikaj stosowania w przypadku nadwrażliwości na anyż lub anetol,

  • osoby z nowotworami hormonozależnymi powinny skonsultować stosowanie olejku z lekarzem ze względu na aktywność estrogenopodobną trans-anetolu,

  • nie zaleca się wewnętrznego stosowania bez nadzoru wykwalifikowanego specjalisty,

  • kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz rodzice małych dzieci powinni zachować szczególną ostrożność i przed zastosowaniem skonsultować się ze specjalistą.

Przechowywanie

Olejek anyżowy jest stosunkowo trwały, jednak aby zachował swoje właściwości jak najdłużej:

  • przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,

  • chroń przed światłem i wysoką temperaturą,

  • po każdym użyciu dokładnie zakręcaj butelkę,

  • przechowuj w chłodnym, suchym miejscu.

Przy prawidłowym przechowywaniu zachowuje dobrą jakość przez około 3–5 lat.

Ciekawostka

Charakterystyczny aromat anyżu pochodzi przede wszystkim od trans-anetolu – związku chemicznego odpowiedzialnego również za zapach kopru włoskiego i anyżu gwiazdkowatego. Z tego powodu rośliny te, mimo że należą do różnych rodzin botanicznych, wykazują podobny profil zapachowy.

Źródła

  • Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).

  • Tisserand Institute.

  • The School for Aromatic Studies.

  • European Medicines Agency (EMA), Assessment Report – Pimpinella anisum L.

  • Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Pimpinella.

POWRÓT DO BAZY OLEJKÓW
CENTRUM WIEDZY