Bazylia ct. linalol
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Bazylia |
| Nazwa botaniczna | Ocimum basilicum L. |
| Chemotyp | ct. linalol |
| Rodzina botaniczna | Jasnotowate (Lamiaceae) |
| Część rośliny | Liście i kwitnące wierzchołki pędów |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Serca |
| Rodzina zapachowa | Ziołowo-korzenna |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 2–3 lata przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Bazylia pospolita (Ocimum basilicum) to aromatyczna roślina jednoroczna należąca do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Jej naturalnym obszarem występowania są tropikalne rejony Azji i Afryki, jednak obecnie uprawiana jest niemal na całym świecie zarówno jako przyprawa, jak i roślina aromatyczna.
Tworzy rozgałęzione, czterokanciaste łodygi oraz błyszczące, jasnozielone, jajowate liście o intensywnym zapachu. W okresie kwitnienia pojawiają się drobne kwiaty w odcieniach bieli, różu lub fioletu, zebrane w charakterystyczne kłosowate kwiatostany.
Historia i ciekawostki
Bazylia od tysięcy lat zajmuje szczególne miejsce w kulturach wielu narodów. W Indiach uznawana była za roślinę świętą i symbol czystości, natomiast w tradycji chrześcijańskiej wiązano ją z legendą o grobie Chrystusa, wokół którego miała wyrosnąć po zmartwychwstaniu.
Od wieków wykorzystywana jest jako przyprawa oraz składnik tradycyjnych preparatów ziołowych. Obecnie pozostaje jedną z najpopularniejszych roślin aromatycznych świata.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny z bazylii otrzymuje się poprzez destylację parą wodną świeżych lub lekko podsuszonych liści oraz kwitnących wierzchołków rośliny.
W zależności od dominujących składników chemicznych wyróżnia się kilka chemotypów bazylii. Najbardziej cenionym w aromaterapii jest chemotyp linalolowy (ct. linalol), który charakteryzuje się wysoką zawartością linalolu oraz łagodniejszym profilem bezpieczeństwa niż chemotyp bogaty w estragol.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Serca |
| Rodzina zapachowa | Ziołowo-korzenna |
| Charakter zapachu | Świeży, słodki, ziołowy, lekko korzenny z delikatną nutą anyżową |
| Intensywność | Średnia |
| Trwałość zapachu | Średnia |
| Wpływ na kompozycję | Wnosi do kompozycji świeżość, lekkość i ziołową elegancję. Dobrze łączy nuty cytrusowe, przyprawowe i kwiatowe, nadając mieszankom wyrazistości bez dominowania nad pozostałymi składnikami. |
Skład chemiczny
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Monoterpenole | linalol |
| Fenole | eugenol |
| Fenylopropanoidy | estragol (śladowe lub niewielkie ilości w chemotypie linalolowym) |
Główne składniki chemiczne
Olejek eteryczny z bazylii ct. linalol zawiera przede wszystkim:
- linalol (około 40%),
- eugenol (około 16%),
- niewielkie ilości estragolu,
- inne naturalnie występujące monoterpeny i seskwiterpeny.
Dokładny skład zależy od odmiany, warunków uprawy, terminu zbioru oraz miejsca pochodzenia rośliny.
Zastosowanie w aromaterapii
Bazylia ct. linalol jest wykorzystywana przede wszystkim:
- w kompozycjach wspierających koncentrację i jasność umysłu,
- podczas masażu (po odpowiednim rozcieńczeniu),
- jako składnik mieszanek do dyfuzji,
- w kompozycjach przeznaczonych do pielęgnacji skóry,
- w naturalnej perfumerii,
- w mieszankach o świeżym, ziołowym charakterze.
Wpływ na nastrój i emocje
Świeży, ziołowy aromat bazylii pomaga stworzyć atmosferę skupienia i równowagi. W aromaterapii często wykorzystuje się go podczas pracy umysłowej, nauki oraz w okresach zmęczenia psychicznego.
Kompozycje z bazylią mogą sprzyjać poprawie koncentracji, uporządkowaniu myśli oraz odzyskaniu wewnętrznego spokoju. Jej zapach dobrze komponuje się z olejkami cytrusowymi i kwiatowymi, tworząc lekkie i harmonijne mieszanki.
Kompozycje zapachowe
Bazylia ct. linalol dobrze komponuje się z:
- czarnym pieprzem,
- kardamonem,
- drewnem cedrowym,
- szałwią muszkatołową,
- kolendrą,
- cyprysem,
- koprem włoskim,
- geranium,
- imbirem,
- grejpfrutem,
- jaśminem,
- jałowcem,
- cytryną,
- majerankiem,
- niaouli,
- gałką muszkatołową,
- pomarańczą słodką,
- palmarozą,
- sosną zwyczajną,
- pieprzem różowym,
- rozmarynem ct. werbenon,
- ylang-ylang.
Bezpieczeństwo
Chemotyp linalolowy należy do najlepiej tolerowanych odmian olejku bazyliowego, jednak jak każdy skoncentrowany olejek eteryczny wymaga odpowiedniego rozcieńczenia.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- stosuj wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu,
- wykonaj próbę skórną przed pierwszym użyciem,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- wybieraj chemotyp ct. linalol, który zawiera znacznie mniej estragolu niż inne odmiany bazylii.
Przechowywanie
Olejek z bazylii najlepiej przechowywać:
- w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- z dala od światła i źródeł ciepła,
- w chłodnym, suchym miejscu,
- po każdym użyciu dokładnie zakręcając butelkę.
Przy prawidłowym przechowywaniu zachowuje dobrą jakość przez około 2–3 lata.
Ciekawostka
Na świecie opisano kilkadziesiąt chemotypów bazylii, różniących się składem chemicznym i zapachem. W aromaterapii największą popularnością cieszy się bazylia ct. linalol, ceniona za delikatniejszy aromat i korzystniejszy profil bezpieczeństwa w porównaniu z chemotypami bogatymi w estragol.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
- Lawrence B.M., Further Examination of the Variation of Ocimum basilicum L.
- Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Ocimum.
