Copaiba

 

Najważniejsze informacje

Cecha Informacja
Nazwa polska Copaiba
Nazwa botaniczna Copaifera officinalis (Jacq.) L.
Rodzina botaniczna Bobowate (Fabaceae)
Część rośliny Oleorezyna (żywica)
Metoda pozyskiwania Destylacja parą wodną oleorezyny
Nuta zapachowa Bazy
Rodzina zapachowa Żywiczno-drzewna
Fototoksyczność Nie
Trwałość Około 4–6 lat przy prawidłowym przechowywaniu

Opis rośliny

Copaiba (Copaifera officinalis) to długowieczne drzewo należące do rodziny bobowatych (Fabaceae), naturalnie występujące w lasach tropikalnych Ameryki Południowej, głównie w Brazylii, Wenezueli i Gujanie. W sprzyjających warunkach może żyć nawet 400 lat.

Drzewo osiąga znaczne rozmiary i wytwarza charakterystyczną oleorezynę gromadzącą się wewnątrz pnia w specjalnych kanałach żywicznych. To właśnie z tej naturalnej wydzieliny otrzymuje się ceniony olejek eteryczny.

Historia i ciekawostki

Oleorezyna copaiby od setek lat wykorzystywana była przez rdzennych mieszkańców Amazonii. Stosowano ją zarówno do pielęgnacji skóry, jak i jako składnik tradycyjnych preparatów roślinnych.

Nazwa „copaiba” wywodzi się z języka Indian Tupi-Guarani i odnosi się właśnie do aromatycznej żywicy wypływającej z pnia drzewa. Obecnie copaiba jest cenionym surowcem w kosmetyce, perfumerii i aromaterapii.

Pozyskiwanie olejku

Olejek eteryczny otrzymuje się poprzez destylację parą wodną naturalnej oleorezyny pozyskiwanej z pnia drzewa. Samą oleorezynę zbiera się metodą kontrolowanego nawiercania pnia, bez konieczności ścinania drzewa.

Świeży olejek ma jasnożółtą barwę oraz charakterystyczny, ciepły aromat o żywicznym charakterze.

Profil aromatyczny

Cecha Opis
Nuta zapachowa Bazy
Rodzina zapachowa Żywiczno-drzewna
Charakter zapachu Ciepły, żywiczny, balsamiczny, lekko ziemisty, subtelnie słodki
Intensywność Średnia
Trwałość zapachu Długa
Wpływ na kompozycję Nadaje kompozycjom miękkości, głębi i balsamicznego charakteru. Doskonale zaokrągla ostre nuty oraz harmonijnie łączy kompozycje drzewne, cytrusowe i kwiatowe.

Skład chemiczny

Dominujące grupy związków

Grupa związków Główne składniki
Seskwiterpeny β-kariofilen, α-humulen, α-kopaen, germakren D, trans-α-bergamoten
Diterpeny Obecne głównie w oleorezynie

Główne składniki chemiczne

Olejek eteryczny z copaiby zawiera przede wszystkim:

  • β-kariofilen (około 50–87%),

  • α-humulen,

  • trans-α-bergamoten,

  • germakren D,

  • α-kopaen.

Bardzo wysoka zawartość β-kariofilenu sprawia, że copaiba wyróżnia się spośród większości olejków eterycznych i odpowiada za jej charakterystyczny profil chemiczny.

Zastosowanie w aromaterapii

Copaiba jest często wykorzystywana:

  • w kompozycjach do pielęgnacji skóry,

  • podczas masażu (po odpowiednim rozcieńczeniu),

  • jako składnik mieszanek relaksacyjnych,

  • do aromatyzowania pomieszczeń,

  • w naturalnej perfumerii,

  • w preparatach przeznaczonych do pielęgnacji skóry dojrzałej i suchej.

Wpływ na nastrój i emocje

Ciepły, balsamiczny aromat copaiby pomaga stworzyć atmosferę spokoju i wyciszenia. W aromaterapii często wykorzystuje się go podczas medytacji, ćwiczeń oddechowych oraz wieczornego relaksu.

Jego łagodny zapach sprzyja odprężeniu i dobrze komponuje się z olejkami cytrusowymi, kwiatowymi oraz drzewnymi, tworząc harmonijne kompozycje.

Kompozycje zapachowe

Copaiba dobrze komponuje się z:

  • arcydzięglem,

  • nagietkiem,

  • rumiankiem przylądkowym,

  • nasionami marchwi,

  • czystkiem,

  • cyprysem,

  • eukaliptusem promienistym,

  • kadzidłem,

  • grejpfrutem,

  • kocanką,

  • lawendą,

  • cytryną,

  • trawą cytrynową,

  • majerankiem,

  • pomarańczą słodką,

  • petitgrain,

  • drzewem sandałowym,

  • walerianą,

  • krwawnikiem,

  • ylang-ylang.

Bezpieczeństwo

Olejek eteryczny z copaiby uznawany jest za dobrze tolerowany i nie wykazuje działania fototoksycznego.

Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

  • stosuj wyłącznie po odpowiednim rozcieńczeniu,

  • przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,

  • unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,

  • nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,

  • używaj wyłącznie świeżego, prawidłowo przechowywanego olejku.

Przechowywanie

Dzięki wysokiej zawartości seskwiterpenów olejek z copaiby należy do najbardziej trwałych olejków eterycznych.

Aby zachował swoje właściwości:

  • przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,

  • chroń przed światłem i wysoką temperaturą,

  • po każdym użyciu dokładnie zakręcaj butelkę,

  • przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.

Przy prawidłowym przechowywaniu zachowuje dobrą jakość przez około 4–6 lat.

Ciekawostka

W przeciwieństwie do większości olejków eterycznych copaiba nie jest pozyskiwana bezpośrednio z liści, kwiatów czy drewna, lecz z naturalnej oleorezyny znajdującej się wewnątrz pnia drzewa. Jedno dorosłe drzewo może dostarczać żywicę przez wiele lat, dzięki czemu jej pozyskiwanie może odbywać się bez wycinania roślin.

Źródła

  • Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).

  • Tisserand Institute.

  • The School for Aromatic Studies.

  • Arruda C. i wsp. (2019), Biomedicine & Pharmacotherapy.

  • da Trindade R. i wsp. (2018), International Journal of Molecular Sciences.

POWRÓT DO BAZY OLEJKÓW
CENTRUM WIEDZY