Elemi

 

Najważniejsze informacje

Cecha Informacja
Nazwa polska Elemi
Nazwy zwyczajowe Manila Elemi, drzewo słoniowe, kadzidło sudańskie
Nazwa botaniczna Canarium luzonicum (Blume) A. Gray
Rodzina botaniczna Osoczynowate (Burseraceae)
Część rośliny Żywica
Metoda pozyskiwania Destylacja parą wodną żywicy
Nuta zapachowa Głowy do serca
Rodzina zapachowa Żywiczno-cytrusowa
Fototoksyczność Nie
Trwałość Około 2–3 lata przy prawidłowym przechowywaniu

Opis rośliny

Elemi (Canarium luzonicum) to imponujące, wiecznie zielone drzewo należące do rodziny osoczynowatych (Burseraceae), tej samej, do której zaliczane są również kadzidłowce i mirrowce. Gatunek jest endemitem Filipin, gdzie naturalnie porasta wilgotne lasy tropikalne na nizinach oraz terenach górskich.

Drzewa osiągają nawet 35 metrów wysokości i tworzą szerokie korony z pierzastymi liśćmi złożonymi z 7–11 lancetowatych listków. Wytwarzają drobne kwiaty oraz owalne owoce zawierające jadalne nasiona.

Najcenniejszym surowcem jest aromatyczna żywica, która po nacięciu kory powoli wypływa z pnia. Aby nie osłabiać drzew, żywicę pozyskuje się metodą kontrolowanego nacinania kory z zachowaniem odpowiednich odstępów między nacięciami.

Historia i ciekawostki

Żywica elemi od wieków była ceniona w krajach Azji Południowo-Wschodniej jako surowiec wykorzystywany w medycynie ludowej, perfumerii oraz podczas ceremonii religijnych.

W Europie szczególną popularność zdobyła od XVI wieku jako składnik maści, lakierów oraz wysokiej jakości kadzideł. Do dziś jest ważnym składnikiem perfum orientalnych i szyprowych, gdzie pełni rolę naturalnego utrwalacza oraz nadaje kompozycjom świeżą, cytrusowo-balsamiczną głębię.

Pozyskiwanie olejku

Olejek eteryczny otrzymuje się poprzez destylację parą wodną świeżej żywicy wydobywanej z pnia drzewa.

Świeży olejek ma jasnożółtą, niemal bezbarwną barwę i wyróżnia się lekkim, świeżym aromatem łączącym nuty cytrusowe, balsamiczne oraz delikatnie pieprzowe.

Profil aromatyczny

Cecha Opis
Nuta zapachowa Głowy do serca
Rodzina zapachowa Żywiczno-cytrusowa
Charakter zapachu Świeży, balsamiczny, lekko cytrusowy, subtelnie pieprzowy i żywiczny
Intensywność Średnia
Trwałość zapachu Średnia
Wpływ na kompozycję Nadaje mieszankom świeżości i elegancji, harmonijnie łączy nuty cytrusowe z żywicznymi oraz drzewnymi.

Skład chemiczny

Dominujące grupy związków

Grupa związków Główne składniki
Monoterpeny limonen, α-fellandren, sabinen, β-fellandren
Alkohole seskwiterpenowe elemol
Monoterpenole α-terpineol, terpinen-4-ol
Fenylopropanoidy elemycyna
Seskwiterpeny β-kariofilen

Główne składniki chemiczne

Olejek eteryczny elemi zawiera przede wszystkim:

  • limonen (około 36–58%),

  • α-fellandren,

  • elemol,

  • sabinen,

  • α-terpineol,

  • elemycynę.

Duża zawartość monoterpenów odpowiada za charakterystyczny świeży aromat olejku, natomiast obecność elemolu nadaje mu delikatną balsamiczną głębię i trwałość.

Zastosowanie w aromaterapii

Olejek elemi jest ceniony za swój świeży, żywiczny aromat i szerokie możliwości komponowania mieszanek.

Najczęściej wykorzystuje się go:

  • w pielęgnacji skóry dojrzałej,

  • jako składnik kosmetyków do skóry wymagającej regeneracji,

  • w kompozycjach relaksacyjnych,

  • do aromatyzacji pomieszczeń,

  • w naturalnej perfumerii,

  • jako składnik balsamicznych mieszanek do masażu (po odpowiednim rozcieńczeniu).

Wpływ na nastrój i emocje

Aromat elemi jest jednocześnie świeży i głęboki. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery wyciszenia, równowagi i skupienia.

Zapach pomaga odprężyć umysł po intensywnym dniu, a jednocześnie zachować jasność myślenia. Z tego względu elemi często pojawia się w mieszankach stosowanych podczas medytacji oraz praktyk uważności.

Kompozycje zapachowe

Elemi dobrze komponuje się z:

  • korzeniem arcydzięgla,

  • bergamotką,

  • czarnym pieprzem,

  • rumiankiem przylądkowym,

  • cedrem,

  • czystkiem,

  • szałwią muszkatołową,

  • pąkiem goździków,

  • cyprysem,

  • kadzidłem,

  • imbirem,

  • kocanką włoską,

  • lawendą,

  • lawendą szerokolistną,

  • cytryną,

  • mirrą,

  • neroli,

  • palmarosą,

  • palo santo,

  • różowym pieprzem,

  • rosaliną,

  • tymiankiem ct. linalol,

  • krwawnikiem.

Bezpieczeństwo

Olejek eteryczny elemi jest uznawany za dobrze tolerowany przy prawidłowym stosowaniu.

Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

  • stosuj wyłącznie świeży olejek,

  • unikaj stosowania olejku utlenionego,

  • przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,

  • unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,

  • nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji.

Ze względu na zawartość limonenu utleniony olejek może zwiększać ryzyko reakcji alergicznych skóry.

Przechowywanie

Aby zachować wysoką jakość olejku:

  • przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,

  • chroń przed światłem, wysoką temperaturą oraz dostępem powietrza,

  • po każdym użyciu dokładnie zakręcaj butelkę,

  • przechowuj w chłodnym, suchym miejscu.

Przy prawidłowym przechowywaniu olejek zachowuje dobrą jakość przez około 2–3 lata.

Ciekawostka

Elemi jest jednym z nielicznych olejków eterycznych pozyskiwanych z żywicy, który łączy wyjątkowo świeży, cytrusowy aromat z balsamiczną głębią. Dzięki temu często określa się go jako „pomost” pomiędzy olejkami cytrusowymi a żywicznymi, co czyni go niezwykle cenionym składnikiem naturalnych perfum.

Źródła

  • Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).

  • Tisserand Institute.

  • The School for Aromatic Studies.

  • Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Canarium.

POWRÓT DO BAZY OLEJKÓW
CENTRUM WIEDZY