Golteria
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Golteria |
| Nazwy zwyczajowe | Wintergreen, golteria rozesłana |
| Nazwa botaniczna | Gaultheria procumbens L. |
| Rodzina botaniczna | Wrzosowate (Ericaceae) |
| Część rośliny | Liście |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Środkowa |
| Rodzina zapachowa | Świeża, ziołowa |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 3–4 lata przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Golteria (Gaultheria procumbens) jest niewielkim, zimozielonym krzewem należącym do rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Naturalnie występuje we wschodniej części Ameryki Północnej, gdzie porasta kwaśne, próchniczne gleby w lasach i na ich obrzeżach. W produkcji olejku eterycznego wykorzystuje się również blisko spokrewniony gatunek Gaultheria fragrantissima, pochodzący z Azji. Oba gatunki charakteryzują się bardzo podobnym składem chemicznym i profilem aromatycznym.
Roślina osiąga zazwyczaj od kilkunastu do około 30 cm wysokości. Ma błyszczące, skórzaste liście, drobne białe kwiaty przypominające konwalie oraz czerwone, dekoracyjne owoce utrzymujące się na pędach przez wiele miesięcy. Po roztarciu liście wydzielają intensywny, charakterystyczny zapach przypominający miętę i brzozę.
Historia i ciekawostki
Golteria od wieków była wykorzystywana przez rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Świeże liście żuto ze względu na ich intensywny aromat, a z suszonych przygotowywano napary. Charakterystyczny zapach sprawił, że z czasem roślina zaczęła być wykorzystywana również do aromatyzowania słodyczy, napojów oraz kosmetyków.
Olejek eteryczny z golterii od dawna stosowany jest także w perfumerii oraz jako składnik produktów o świeżym, chłodzącym zapachu.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny z golterii otrzymuje się poprzez destylację parą wodną liści.
Surowiec pochodzi głównie z Ameryki Północnej, Indii, Nepalu, Chin i Sri Lanki. Świeżo otrzymany olejek ma jasnożółtą barwę i bardzo intensywny, charakterystyczny aromat.
Ze względu na wysoką zawartość salicylanu metylu jest to jeden z najbardziej charakterystycznych olejków eterycznych pod względem składu chemicznego.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Środkowa |
| Rodzina zapachowa | Świeża, ziołowa |
| Charakter zapachu | Świeży, chłodny, przenikliwy, lekko miętowy i brzozowy |
| Intensywność | Bardzo wysoka |
| Trwałość zapachu | Średnia |
| Wpływ na kompozycję | Nadaje mieszankom chłodny, wyrazisty i odświeżający charakter. |
Skład chemiczny
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Estry | salicylan metylu |
Główne składniki chemiczne
Olejek eteryczny z golterii wyróżnia się wyjątkowo prostym składem chemicznym. Ponad 96% jego zawartości stanowi salicylan metylu, odpowiadający za charakterystyczny, świeży aromat przypominający miętę i brzozę.
Pozostałe składniki występują jedynie w śladowych ilościach i mają niewielki wpływ na profil zapachowy olejku. Tak wysoka zawartość jednego związku chemicznego sprawia, że golteria należy do najbardziej charakterystycznych olejków eterycznych stosowanych w aromaterapii.
Zastosowanie w aromaterapii
Olejek eteryczny z golterii ceniony jest przede wszystkim za swój świeży, intensywny i chłodny aromat.
Najczęściej wykorzystuje się go:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik kosmetyków o świeżym zapachu,
- w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- w kompozycjach przeznaczonych dla osób aktywnych fizycznie,
- jako składnik produktów pielęgnacyjnych o chłodzącym charakterze.
Ze względu na bardzo intensywny zapach stosowany jest zwykle w niewielkich ilościach jako akcent kompozycji.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach golterii jest świeży, wyrazisty i energetyzujący. W aromaterapii pomaga stworzyć atmosferę świeżości, lekkości i pobudzenia.
Jego chłodny charakter doskonale odświeża kompozycje zapachowe oraz nadaje im większej dynamiki. Szczególnie dobrze komponuje się z olejkami miętowymi, cytrusowymi i ziołowymi.
Kompozycje zapachowe
Golteria dobrze komponuje się z:
- miętą pieprzową,
- wawrzynem,
- lawendą,
- eukaliptusem,
- rozmarynem,
- cytryną.
Bezpieczeństwo
Olejek eteryczny z golterii wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na bardzo wysoką zawartość salicylanu metylu.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- stosuj wyłącznie odpowiednio rozcieńczony,
- nie stosuj na uszkodzoną lub podrażnioną skórę,
- nie stosuj w okresie ciąży i karmienia piersią,
- nie stosuj u dzieci,
- unikaj stosowania przez osoby uczulone na salicylany,
- zachowaj szczególną ostrożność podczas stosowania leków przeciwzakrzepowych,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- przechowuj poza zasięgiem dzieci.
Przechowywanie
Aby zachować najwyższą jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem i wysoką temperaturą,
- ogranicz kontakt z powietrzem,
- przechowuj w chłodnym miejscu.
Przy prawidłowym przechowywaniu olejek zachowuje swoje właściwości przez około 3–4 lata.
Ciekawostka
Golteria zawiera wyjątkowo wysokie stężenie salicylanu metylu. Szacuje się, że zaledwie jedna łyżeczka olejku odpowiada ilości salicylanów zawartej w ponad 20 tabletkach aspiryny dla dorosłych, dlatego jest to jeden z olejków eterycznych wymagających największej ostrożności podczas stosowania.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
- Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Gaultheria.
