Palmarosa

 

Najważniejsze informacje

Cecha Informacja
Nazwa polska Palmarosa
Nazwa botaniczna Cymbopogon martini (Roxb.) W. Watson
Rodzina botaniczna Wiechlinowate (Poaceae)
Część rośliny Trawa (liście i nadziemne części rośliny)
Metoda pozyskiwania Destylacja parą wodną
Nuta zapachowa Średnia do wysokiej
Rodzina zapachowa Kwiatowa
Fototoksyczność Nie
Trwałość Około 4–5 lat przy prawidłowym przechowywaniu

Opis rośliny

Palmarosa (Cymbopogon martini) jest aromatyczną, wieloletnią trawą należącą do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Naturalnie występuje na obszarze Indii oraz Indochin, gdzie porasta tropikalne i subtropikalne niziny.

Roślina tworzy gęste kępy i może osiągać nawet 3 metry wysokości. Posiada krótkie, zdrewniałe kłącza, z których wyrastają długie, wąskie liście bogate w gruczoły wydzielające olejek eteryczny. Jej charakterystyczną cechą jest delikatny, słodki aromat przypominający świeże płatki róży, choć botanicznie nie jest spokrewniona z różami.

Palmarosa dobrze rośnie na lekkich, przepuszczalnych glebach i jest uprawiana przede wszystkim w Indiach, Brazylii, Republice Południowej Afryki oraz Nepalu.

Historia i ciekawostki

Palmarosa była wykorzystywana w medycynie ludowej od setek lat. Tradycyjnie stosowano ją do pielęgnacji skóry i włosów oraz jako aromatyczną roślinę wykorzystywaną podczas kąpieli.

Na początku XX wieku rozpoczęto jej uprawę na dużą skalę. Ze względu na bardzo wysoką zawartość naturalnego geraniolu olejek stał się cennym surowcem dla przemysłu perfumeryjnego, kosmetycznego oraz spożywczego. Przez wiele lat wykorzystywano go jako naturalne źródło geraniolu, zanim został częściowo zastąpiony jego syntetycznym odpowiednikiem.

Pozyskiwanie olejku

Olejek eteryczny otrzymuje się metodą destylacji parą wodną świeżej lub lekko podsuszonej trawy.

Największym producentem pozostają Indie, jednak wysokiej jakości olejek pozyskuje się również w Brazylii, Republice Południowej Afryki oraz Nepalu.

Wydajność destylacji wynosi około 0,75–1,5%, a uzyskany olejek ma jasnożółtą barwę i charakterystyczny kwiatowy aromat przypominający różę.

Profil aromatyczny

Cecha Opis
Nuta zapachowa Średnia do wysokiej
Rodzina zapachowa Kwiatowa
Charakter zapachu Słodki, różany, świeży, delikatnie zielony
Intensywność Średnia
Trwałość zapachu Dobra
Wpływ na kompozycję Nadaje mieszankom miękkości, elegancji i subtelnie kwiatowego charakteru.

Skład chemiczny

Dominujące grupy związków

Grupa związków Główne składniki
Monoterpenole geraniol, linalol
Estry octan geranylu, maślan geranylu

Główne składniki chemiczne

Najważniejszym składnikiem olejku z palmarosy jest geraniol, którego zawartość może sięgać nawet 78–89%. To właśnie on odpowiada za charakterystyczny różany aromat oraz wysoką wartość perfumeryjną olejku.

W mniejszych ilościach występują również:

  • linalol,
  • octan geranylu,
  • maślan geranylu,
  • sabinen,
  • mircen,
  • ocimeny.

Duża zawartość geraniolu sprawia, że palmarosa należy do najcenniejszych naturalnych źródeł tego związku.

Zastosowanie w aromaterapii

Palmarosa jest ceniona przede wszystkim za swój łagodny, kwiatowy aromat oraz wszechstronność zastosowań.

Najczęściej wykorzystuje się ją:

  • do aromatyzacji pomieszczeń,
  • jako składnik perfum naturalnych,
  • w kosmetykach do pielęgnacji skóry,
  • w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
  • jako składnik naturalnych dezodorantów,
  • w kompozycjach przeznaczonych do relaksu.

Dzięki delikatnemu zapachowi stanowi doskonałą alternatywę dla droższych olejków kwiatowych.

Wpływ na nastrój i emocje

Zapach palmarosy jest ciepły, delikatny i harmonizujący. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery spokoju, równowagi oraz odprężenia.

Jej subtelny różany aromat dobrze sprawdza się podczas wieczornego relaksu i w kompozycjach przeznaczonych do wyciszenia po intensywnym dniu.

Kompozycje zapachowe

Palmarosa doskonale komponuje się z:

  • lawendą,
  • neroli,
  • elemi,
  • drewnem cedrowym,
  • nasionami marchwi,
  • rozmarynem,
  • wawrzynem,
  • goździkiem,
  • tymiankiem,
  • niaouli,
  • hyzopem,
  • mirtem cytrynowym,
  • rosaliną.

Bezpieczeństwo

Palmarosa uznawana jest za olejek o bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa.

Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

  • przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
  • stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
  • unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
  • nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
  • przechowuj poza zasięgiem dzieci.

W literaturze opisano jedynie niewielkie ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej skóry u osób szczególnie wrażliwych. Olejek posiada status GRAS (Generally Recognized As Safe) w odniesieniu do zastosowań określonych przez amerykańską FDA.

Przechowywanie

Aby zachować najwyższą jakość olejku:

  • przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
  • chroń przed światłem,
  • unikaj wysokiej temperatury,
  • ogranicz kontakt z powietrzem,
  • przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.

Przy prawidłowym przechowywaniu olejek zachowuje swoje właściwości przez około 4–5 lat.

Ciekawostka

Choć zapach palmarosy bardzo przypomina różę, roślina nie ma z nią nic wspólnego pod względem botanicznym. Jej charakterystyczny aromat wynika z wyjątkowo wysokiej zawartości geraniolu – tego samego związku, który odpowiada za kwiatowy zapach wielu odmian róż. Dzięki temu palmarosa od dziesięcioleci wykorzystywana jest jako naturalny składnik perfum, kosmetyków i kompozycji zapachowych.

Źródła

  • Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
  • Tisserand Institute.
  • The School for Aromatic Studies.
  • Rajeswara Rao B.R. i wsp., Chemical Profiles of Palmarosa Essential Oil.
  • Schnaubelt K., Medical Aromatherapy.
  • Haas M., Quick Reference Guide for 114 Essential Oils.
  • Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Cymbopogon.
POWRÓT DO BAZY OLEJKÓW
CENTRUM WIEDZY