Pomarańcza słodka
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Pomarańcza słodka |
| Nazwa botaniczna | Citrus sinensis (L.) Osbeck |
| Rodzina botaniczna | Rutowate (Rutaceae) |
| Część rośliny | Skórka owocu |
| Metoda pozyskiwania | Tłoczenie na zimno lub destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Głowy |
| Rodzina zapachowa | Cytrusowa |
| Fototoksyczność | Nie (olejek tłoczony ze słodkiej pomarańczy nie jest uznawany za fototoksyczny) |
| Trwałość | 1–2 lata (najlepiej zużyć w ciągu 12–24 miesięcy) |
Opis rośliny
Pomarańcza słodka (Citrus sinensis) jest wiecznie zielonym drzewem należącym do rodziny rutowatych (Rutaceae). Pochodzi z Azji, jednak obecnie uprawiana jest we wszystkich ciepłych regionach świata i stanowi najczęściej uprawiany gatunek cytrusów.
Drzewo osiąga zazwyczaj od 9 do 10 metrów wysokości. Ma błyszczące, ciemnozielone liście, pachnące białe kwiaty oraz charakterystyczne pomarańczowe owoce. W skórce owoców znajdują się liczne gruczoły olejkowe, z których pozyskuje się cenny olejek eteryczny.
Historia i ciekawostki
Pomarańcza słodka od wieków jest symbolem obfitości, radości i dobrobytu. Do Europy dotarła dzięki kupcom arabskim, a w okresie wielkich odkryć geograficznych szybko rozprzestrzeniła się na kolejne kontynenty.
Obecnie odpowiada za około 70% światowej produkcji cytrusów i jest jednym z najważniejszych owoców uprawnych na świecie. Oprócz przemysłu spożywczego ogromne znaczenie ma również w perfumerii, kosmetyce oraz aromaterapii.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny pozyskuje się przede wszystkim metodą tłoczenia na zimno świeżej skórki owoców. Dostępny jest również olejek destylowany, jednak znacznie częściej stosowany jest wariant tłoczony.
Najwyżej cenione olejki pochodzą między innymi z Hiszpanii, Włoch, Izraela i Stanów Zjednoczonych. Wydajność produkcji wynosi od 0,2 do 3,5%, a gotowy olejek ma barwę od bezbarwnej do jasnożółtej.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Głowy |
| Rodzina zapachowa | Cytrusowa |
| Charakter zapachu | Świeży, słodki, soczysty, owocowy |
| Intensywność | Średnia |
| Trwałość zapachu | Krótka do średniej |
| Wpływ na kompozycję | Nadaje mieszankom świeżości, lekkości i pogodnego charakteru. |
Skład chemiczny
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Monoterpeny | limonen, mircen |
| Monoterpenole | linalol |
| Aldehydy | oktanal |
Główne składniki chemiczne
Najważniejszym składnikiem olejku ze słodkiej pomarańczy jest limonen, którego zawartość w olejku tłoczonym może przekraczać 90%.
Pozostałe istotne składniki to:
- limonen,
- mircen,
- linalol,
- terpinolen,
- oktanal,
- β-ocimen.
Tak wysoka zawartość limonenu odpowiada za charakterystyczny świeży, słodki i soczysty aromat pomarańczy.
Zastosowanie w aromaterapii
Pomarańcza słodka należy do najczęściej wykorzystywanych olejków cytrusowych.
Najczęściej stosuje się ją:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik perfum naturalnych,
- w kosmetykach pielęgnacyjnych,
- w mieszankach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- w produktach do sprzątania,
- w kompozycjach poprawiających atmosferę w domu.
Jej pogodny aromat sprawia, że doskonale komponuje się zarówno z olejkami cytrusowymi, jak i kwiatowymi czy drzewnymi.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach słodkiej pomarańczy kojarzy się z ciepłem, optymizmem i lekkością. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia przyjaznej, odprężającej atmosfery oraz poprawy komfortu emocjonalnego.
To jeden z najchętniej wybieranych olejków do dyfuzji w domu, szczególnie jesienią i zimą, gdy wnosi do wnętrza świeżość i słoneczny charakter.
Kompozycje zapachowe
Pomarańcza słodka doskonale komponuje się z:
- neroli,
- mandarynką,
- cytryną,
- grejpfrutem,
- bergamotką,
- lawendą,
- rumiankiem rzymskim,
- szałwią muszkatołową,
- kadzidłowcem,
- elemi,
- drewnem cedrowym,
- paczulą,
- kolendrą,
- majerankiem.
Bezpieczeństwo
Pomarańcza słodka jest uznawana za jeden z najbezpieczniejszych olejków eterycznych.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- przechowuj poza zasięgiem dzieci.
Ze względu na wysoką zawartość limonenu olejek z czasem ulega utlenianiu, co zwiększa ryzyko podrażnienia skóry. Dlatego najlepiej zużyć go w ciągu 1–2 lat od otwarcia i przechowywać w szczelnie zamkniętej butelce. Tłoczony olejek ze słodkiej pomarańczy nie jest uznawany za fototoksyczny.
Przechowywanie
Aby zachować najwyższą jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem i wysoką temperaturą,
- ogranicz kontakt z powietrzem,
- najlepiej przechowuj go w chłodnym miejscu.
Ze względu na dużą zawartość monoterpenów warto zużyć olejek w ciągu 1–2 lat.
Ciekawostka
Choć z jednej pomarańczy można uzyskać jedynie niewielką ilość olejku eterycznego, przemysł sokowniczy sprawia, że jest on jednym z najbardziej dostępnych i najczęściej produkowanych olejków cytrusowych na świecie. Skórki pozostające po produkcji soków są cennym surowcem do tłoczenia naturalnego olejku eterycznego.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Favela-Hernández J.M.J. i wsp., Chemistry and Pharmacology of Citrus sinensis.
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
- Literatura botaniczna dotycząca rodzaju Citrus.
