Trawa cytrynowa
Najważniejsze informacje
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Nazwa polska | Trawa cytrynowa |
| Nazwa botaniczna | Cymbopogon citratus (DC. ex Nees) Stapf |
| Rodzina botaniczna | Wiechlinowate (Poaceae) |
| Część rośliny | Trawa (liście) |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną |
| Nuta zapachowa | Głowy do serca |
| Rodzina zapachowa | Cytrusowo-ziołowa |
| Fototoksyczność | Nie |
| Trwałość | Około 2–3 lat przy prawidłowym przechowywaniu |
Opis rośliny
Trawa cytrynowa (Cymbopogon citratus) jest wieloletnią, aromatyczną trawą należącą do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Pochodzi z Indii i Sri Lanki, jednak obecnie jest szeroko uprawiana w wielu regionach tropikalnych i subtropikalnych świata, między innymi w Azji Południowo-Wschodniej, Afryce, Ameryce Środkowej i Południowej.
Roślina tworzy gęste kępy osiągające nawet dwa metry wysokości. Charakteryzuje się długimi, wąskimi, sinozielonymi liśćmi o intensywnym cytrynowym aromacie uwalnianym po ich roztarciu. Dzięki szybkiemu wzrostowi i łatwości uprawy jest jedną z najczęściej wykorzystywanych roślin aromatycznych na świecie.
Historia i ciekawostki
Od wieków trawa cytrynowa zajmuje ważne miejsce w kuchni i tradycyjnych systemach zielarskich Azji. Jej świeże liście wykorzystywane są do przygotowywania aromatycznych naparów oraz jako przyprawa do potraw kuchni tajskiej, indyjskiej i indonezyjskiej.
Naturalny, świeży zapach sprawił, że olejek szybko znalazł zastosowanie również w produkcji kosmetyków, środków czystości i naturalnych preparatów odstraszających owady.
W aromaterapii spotyka się dwa bardzo podobne gatunki: Cymbopogon citratus oraz Cymbopogon flexuosus. Choć różnią się nieznacznie składem chemicznym, ich profil zapachowy i zastosowanie są bardzo zbliżone.
Pozyskiwanie olejku
Olejek eteryczny otrzymuje się metodą destylacji parą wodną świeżo zebranej trawy.
Najwyższej jakości surowiec pochodzi między innymi z Nepalu oraz Indii Zachodnich. Wydajność destylacji wynosi około 0,25–0,6%, a gotowy olejek ma barwę od bezbarwnej do jasnożółtej.
Profil aromatyczny
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Nuta zapachowa | Głowy do serca |
| Rodzina zapachowa | Cytrusowo-ziołowa |
| Charakter zapachu | Świeży, intensywnie cytrynowy, zielony, lekko trawiasty |
| Intensywność | Wysoka |
| Trwałość zapachu | Średnia |
| Wpływ na kompozycję | Nadaje mieszankom świeżości, energii i wyrazistej cytrusowej nuty. |
Skład chemiczny
Trawa cytrynowa jest jednym z najbogatszych naturalnych źródeł cytralu, będącego mieszaniną geranialu i neralu.
Dominujące grupy związków
| Grupa związków | Główne składniki |
|---|---|
| Aldehydy | geranial, neral |
| Monoterpeny | mircen |
| Monoterpenole | geraniol, linalol |
| Estry | octan geranylu |
Główne składniki chemiczne
Najważniejsze składniki olejku to:
- geranial,
- neral,
- mircen,
- geraniol,
- linalol,
- octan geranylu.
Wysoka zawartość cytralu odpowiada za charakterystyczny, intensywnie cytrynowy aromat olejku.
Zastosowanie w aromaterapii
Trawa cytrynowa jest ceniona przede wszystkim za swój świeży, energetyzujący zapach.
Najczęściej wykorzystuje się ją:
- do aromatyzacji pomieszczeń,
- jako składnik naturalnych środków czystości,
- w preparatach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
- w kosmetykach o świeżym cytrusowym aromacie,
- w mieszankach przeznaczonych do odświeżania powietrza.
Ze względu na intensywny aromat zazwyczaj stosowana jest w niewielkich ilościach.
Wpływ na nastrój i emocje
Zapach trawy cytrynowej jest świeży, lekki i pobudzający. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery energii, koncentracji oraz odświeżenia.
Cytrusowy aromat pomaga stworzyć wrażenie czystości i świeżości, dlatego olejek często wykorzystywany jest zarówno w domu, jak i w przestrzeniach pracy.
Kompozycje zapachowe
Trawa cytrynowa doskonale komponuje się z:
- lawendą,
- geranium,
- imbirem,
- cedrem,
- cyprysem,
- paczulą,
- palmarosą,
- litseą cubeba,
- niaouli,
- ylang-ylang,
- goździkiem,
- miętą pieprzową,
- świerkiem czarnym.
Bezpieczeństwo
Trawa cytrynowa zawiera dużą ilość aldehydów, dlatego wymaga ostrożności podczas stosowania na skórę.
Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:
- zawsze stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
- przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
- unikaj stosowania na skórę podrażnioną lub uszkodzoną,
- unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
- nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
- przechowuj poza zasięgiem dzieci.
Podczas przygotowywania domowych środków czystości zawierających olejek warto używać rękawic ochronnych, aby ograniczyć ryzyko podrażnienia skóry.
Przechowywanie
Aby zachować najwyższą jakość olejku:
- przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
- chroń przed światłem,
- unikaj wysokiej temperatury,
- ogranicz kontakt z powietrzem,
- przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.
Najlepiej zużyć olejek w ciągu 2–3 lat od otwarcia.
Ciekawostka
Cytral – główny składnik trawy cytrynowej – jest jednym z najważniejszych naturalnych związków zapachowych wykorzystywanych w przemyśle perfumeryjnym. To właśnie on odpowiada za charakterystyczny, intensywnie cytrynowy aromat, który sprawia, że olejek jest jednym z najczęściej wykorzystywanych składników naturalnych środków czystości i kompozycji odświeżających.
Źródła
- Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
- Holmes P., Clinical Aromatherapy.
- Tisserand Institute.
- The School for Aromatic Studies.
