Ylang-ylang (jagodlin wonny)

Najważniejsze informacje

Cecha	Informacja
Nazwa polska	Ylang-ylang, jagodlin wonny
Nazwa botaniczna	Cananga odorata (Lam.) Hook.f. & Thomson
Rodzina botaniczna	Flaszowcowate (Annonaceae)
Część rośliny	Kwiaty
Metoda pozyskiwania	Destylacja parą wodną (frakcjonowana)
Nuta zapachowa	Od serca do bazy
Rodzina zapachowa	Kwiatowa, egzotyczna
Fototoksyczność	Nie
Trwałość	Około 4–5 lat przy prawidłowym przechowywaniu

Opis rośliny

Ylang-ylang (Cananga odorata), nazywany również jagodlinem wonnym, jest wiecznie zielonym, szybko rosnącym drzewem należącym do rodziny flaszowcowatych (Annonaceae). Naturalnie występuje w tropikalnych rejonach Azji Południowo-Wschodniej, zwłaszcza na Filipinach, w Malezji i Indonezji. Obecnie uprawiany jest również na Madagaskarze, Komorach i wyspie Reunion, które należą do najważniejszych producentów olejku eterycznego.

Drzewo może osiągać nawet 20–25 metrów wysokości. Charakterystyczne są jego długie, przewieszające się gałęzie oraz niezwykle pachnące kwiaty o wąskich, skręconych płatkach. Początkowo mają one zieloną barwę, która w miarę dojrzewania przechodzi w odcienie żółci.

To właśnie świeżo zebrane kwiaty stanowią surowiec do produkcji jednego z najbardziej cenionych olejków eterycznych świata.

Historia i ciekawostki

Ylang-ylang od wieków odgrywa ważną rolę w kulturze Azji Południowo-Wschodniej. Pachnące kwiaty tradycyjnie rozsypywano na łożach nowożeńców jako symbol miłości, szczęścia i pomyślności.

Nazwa „ylang-ylang” pochodzi z języka tagalskiego i oznacza „kwiat kwiatów”, co podkreśla wyjątkowy aromat tej rośliny.

W Europie olejek zdobył ogromną popularność pod koniec XIX wieku po wystawie światowej w Paryżu. Od tego czasu pozostaje jednym z najważniejszych składników luksusowych perfum, zwłaszcza kompozycji kwiatowych i orientalnych.

Pozyskiwanie olejku

Olejek eteryczny otrzymuje się metodą destylacji parą wodną świeżo zebranych kwiatów.

Proces destylacji trwa wiele godzin i pozwala uzyskać kilka kolejnych frakcji różniących się składem chemicznym oraz profilem zapachowym. Najczęściej spotykane są frakcje Extra, First, Second, Third oraz Complete, będąca połączeniem kilku pierwszych destylatów.

Najwyższej jakości olejek pochodzi z Komorów, Madagaskaru oraz wyspy Reunion. Wydajność destylacji wynosi około 2–2,5%.

Profil aromatyczny

Cecha	Opis
Nuta zapachowa	Od serca do bazy
Rodzina zapachowa	Kwiatowa
Charakter zapachu	Egzotyczny, słodki, kremowy, bogaty, zmysłowy
Intensywność	Bardzo wysoka
Trwałość zapachu	Bardzo dobra
Wpływ na kompozycję	Nadaje mieszankom głębi, elegancji i wyjątkowo bogatego kwiatowego charakteru.

Skład chemiczny

Ylang-ylang jest jednym z nielicznych olejków eterycznych pozyskiwanych metodą destylacji frakcjonowanej. Skład chemiczny poszczególnych frakcji zmienia się wraz z czasem destylacji.

W początkowych frakcjach dominują bardziej lotne związki odpowiadające za świeży, kwiatowy aromat, natomiast kolejne frakcje zawierają większe ilości cięższych seskwiterpenów i estrów.

Dominujące grupy związków

Grupa związków	Główne składniki
Estry	octan benzylu, octan geranylu, benzoesan benzylu
Monoterpenole	linalol
Seskwiterpeny	germakren D
Etery aromatyczne	eter metylowy p-krezylu

Główne składniki chemiczne

Najważniejsze składniki olejku to:

octan benzylu,
linalol,
octan geranylu,
benzoesan benzylu,
germakren D,
eter metylowy p-krezylu.

Ich wzajemne proporcje zależą od rodzaju frakcji destylacyjnej.

Zastosowanie w aromaterapii

Ylang-ylang należy do najbardziej cenionych olejków kwiatowych.

Najczęściej wykorzystuje się go:

do aromatyzacji pomieszczeń,
jako składnik mieszanek relaksacyjnych,
w kosmetykach do pielęgnacji skóry i włosów,
w preparatach do masażu po odpowiednim rozcieńczeniu,
w naturalnych perfumach oraz luksusowych kompozycjach zapachowych.

Jest jednym z klasycznych składników perfum kwiatowych, orientalnych i szyprowych.

Wpływ na nastrój i emocje

Zapach ylang-ylang jest ciepły, bogaty i niezwykle otulający. W aromaterapii wykorzystuje się go do tworzenia atmosfery spokoju, harmonii oraz dobrego samopoczucia.

Badania sugerują, że inhalacja olejku może wpływać na subiektywne odczuwanie relaksu i zmniejszenie napięcia, jednocześnie pomagając zachować poczucie uważności i równowagi. Z tego względu jego działanie bywa określane jako harmonizujące, a nie wyłącznie uspokajające.

Kompozycje zapachowe

Ylang-ylang doskonale komponuje się z:

bergamotką,
słodką pomarańczą,
mandarynką,
limonką,
lawendą,
geranium,
różą,
jaśminem,
palmarosą,
szałwią muszkatołową,
kardamonem,
imbirem,
drzewem sandałowym,
paczulą.

Bezpieczeństwo

Olejek z ylang-ylang zawiera naturalnie występujące związki zapachowe, które u osób wrażliwych mogą wywoływać reakcje skórne.

Najważniejsze zasady bezpiecznego stosowania:

przed pierwszym użyciem wykonaj próbę skórną,
zawsze stosuj odpowiednie rozcieńczenie przed aplikacją na skórę,
zachowaj ostrożność przy skórze wrażliwej, uszkodzonej lub skłonnej do podrażnień,
nie zaleca się stosowania na skórę dzieci poniżej 2. roku życia,
unikaj kontaktu z oczami i błonami śluzowymi,
nie stosuj wewnętrznie bez odpowiednich kwalifikacji,
przechowuj poza zasięgiem dzieci.

Przechowywanie

Aby zachować najwyższą jakość olejku:

przechowuj go w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła,
chroń przed światłem,
unikaj wysokiej temperatury,
ogranicz kontakt z powietrzem,
przechowuj w chłodnym i suchym miejscu.

Przy odpowiednim przechowywaniu olejek zachowuje wysoką jakość przez około 4–5 lat.

Ciekawostka

Ylang-ylang jest jednym z nielicznych olejków eterycznych, które rutynowo poddaje się destylacji frakcjonowanej. Dzięki temu z tych samych kwiatów można uzyskać kilka różnych jakości olejku – od niezwykle lekkiej i świeżej frakcji Extra, cenionej w luksusowej perfumerii, po bogatsze i głębsze frakcje wykorzystywane w kosmetykach oraz aromaterapii.

Źródła

Tisserand R., Young R., Essential Oil Safety (2nd Edition).
Benini C. i wsp., Flavour and Fragrance Journal.
Tisserand Institute.
The School for Aromatic Studies.

POWRÓT DO BAZY OLEJKÓW

CENTRUM WIEDZY