Wchodzisz do sklepu z olejkami eterycznymi i widzisz dziesiątki małych buteleczek. Lawenda, mięta pieprzowa, cytryna, bergamotka, kadzidłowiec, rozmaryn, eukaliptus, geranium, ylang-ylang, drzewo herbaciane i wiele innych. Każdy olejek opisany jest jako wyjątkowy, a internet podpowiada kolejne listy „najlepszych olejków na sen”, „olejków na stres”, „olejków na koncentrację” czy „olejków, które każdy powinien mieć w domu”. Nic dziwnego, że na początku trudno zdecydować, jaki olejek eteryczny wybrać dla siebie.
Wybór pierwszego olejku eterycznego nie powinien jednak zaczynać się od kupowania gotowego zestawu kilkunastu buteleczek ani od szukania jednego olejku „na wszystko”. Aromaterapia staje się znacznie prostsza, kiedy najpierw określisz, w jaki sposób chcesz korzystać z olejków, poznasz własne preferencje zapachowe i nauczysz się czytać podstawowe informacje o produkcie. Olejek eteryczny nie jest tylko ładnym zapachem zamkniętym w buteleczce. Jest skoncentrowaną mieszaniną naturalnych związków lotnych, a różnice pomiędzy olejkami dotyczą nie tylko aromatu, ale również składu chemicznego, sposobu pozyskania i zasad bezpiecznego stosowania.
Jak wybrać olejek eteryczny dla siebie? Zamiast szukać uniwersalnej listy najlepszych olejków, warto odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań. Czy zależy Ci przede wszystkim na poznawaniu naturalnych zapachów? Chcesz korzystać z dyfuzora? Planujesz przygotowywać roll-ony, olejki do masażu lub kosmetyki? A może interesuje Cię tworzenie własnych perfum botanicznych? Odpowiedź na te pytania znacznie ułatwi wybór.
Zacznij od sposobu, w jaki chcesz używać olejków eterycznych
Jednym z najczęstszych błędów początkujących jest wybieranie olejku wyłącznie na podstawie internetowej listy zastosowań. Wpisujesz w wyszukiwarkę interesujące Cię hasło, znajdujesz nazwę olejku i zamawiasz buteleczkę. Dopiero później zastanawiasz się, jak właściwie go używać. Znacznie lepiej odwrócić tę kolejność.
Najpierw określ metodę stosowania. Jeżeli chcesz poznawać zapachy i korzystać z aromaterapii w domu, możesz rozpocząć od inhalacji i dyfuzji. W takim przypadku szczególnie ważne będą Twoje preferencje zapachowe. Olejek, którego aromat jest dla Ciebie nieprzyjemny, prawdopodobnie będzie stał na półce nawet wtedy, gdy znajduje się na każdej liście „dziesięciu najlepszych olejków dla początkujących”.
Jeżeli planujesz stosować olejki eteryczne w pielęgnacji skóry, potrzebujesz zupełnie innego podejścia. Trzeba sprawdzić ograniczenia dermalne, potencjał drażniący i uczulający oraz ewentualną fototoksyczność. Znaczenie ma również miejsce aplikacji i planowane stężenie. Olejek wybrany do dyfuzora nie musi być automatycznie najlepszym wyborem do serum do twarzy.
W przypadku perfum botanicznych na pierwszy plan wysuwa się profil zapachowy olejku, jego miejsce w kompozycji i sposób, w jaki aromat zmienia się w czasie. Cytrusy mogą otwierać kompozycję świeżą nutą, kwiaty nadawać jej charakter, a niektóre olejki drzewne i żywiczne tworzyć głębszą bazę. Tutaj wybór olejku będzie wynikał z zupełnie innych kryteriów niż przy przygotowywaniu mieszanki do masażu.
Nie wybieraj olejku wyłącznie „na problem”
W aromaterapii bardzo popularne jest pytanie: „jaki olejek na…?”. Jaki olejek na sen, stres, koncentrację, ból głowy, odporność czy przeziębienie? Rozumiem, dlaczego takie pytania pojawiają się tak często. Chcemy prostych odpowiedzi i konkretnej buteleczki, którą można wyjąć z szafki w odpowiednim momencie.
Problem polega na tym, że takie podejście szybko zamienia aromaterapię w katalog dolegliwości i przypisanych do nich olejków. Lawenda zaczyna być „olejkiem na sen”, mięta „olejkiem na ból głowy”, cytryna „olejkiem na koncentrację”, a eukaliptus „olejkiem na infekcje”. Tymczasem każdy z tych olejków jest złożoną mieszaniną naturalnych związków chemicznych, a sposób jego wykorzystania wymaga uwzględnienia znacznie większej liczby czynników.
Znaczenie ma droga stosowania, stężenie, częstotliwość ekspozycji i indywidualna reakcja na zapach. Podczas migreny aromat mięty, który jedna osoba odbiera jako przyjemny i chłodny, u innej może nasilać dyskomfort. Lawenda nie jest automatycznie dobrym wyborem dla każdego tylko dlatego, że często kojarzy się z wieczornym odpoczynkiem. Jeżeli nie lubisz jej zapachu, zmuszanie się do inhalacji prawdopodobnie nie stworzy przyjemnego rytuału.
Zamiast pytać wyłącznie „jaki olejek na mój problem?”, spróbuj zapytać: „w jaki sposób chcę korzystać z aromaterapii i jaki zapach dobrze toleruję?”. To znacznie lepszy początek świadomego wyboru.
Poznaj własne preferencje zapachowe
Zapach jest jednym z najważniejszych elementów aromaterapii, a mimo to bardzo często pomijamy go podczas wyboru pierwszych olejków. Kupujemy produkt dlatego, że ktoś polecił go w mediach społecznościowych lub przeczytałyśmy o jego „właściwościach”. Po otwarciu buteleczki okazuje się, że aromat jest dla nas zbyt intensywny, gorzki, ziemisty albo po prostu nieprzyjemny.
Zanim kupisz dużą kolekcję olejków, poznawaj zapachy pojedynczo. Jeżeli masz taką możliwość, korzystaj z testerów lub blotterów zapachowych. Nie oceniaj olejku wyłącznie poprzez intensywne wąchanie otwartej buteleczki. Nanieś kroplę na pasek zapachowy i obserwuj aromat przez kilkanaście minut, a nawet kilka godzin. Niektóre olejki bardzo wyraźnie zmieniają się w czasie.
Zwróć uwagę, jakie grupy zapachowe najbardziej Ci odpowiadają. Być może lubisz świeże cytrusy, takie jak cytryna, grejpfrut i bergamotka. Możliwe, że znacznie bliższe są Ci aromaty drzewne i żywiczne, na przykład cedr, kadzidłowiec czy wetiwer. Inne osoby wybierają kwiatowe geranium, lawendę i ylang-ylang albo wyraziste olejki ziołowe.
Nie istnieje jeden „najładniejszy” olejek eteryczny. Percepcja zapachu jest indywidualna i może zmieniać się w zależności od sytuacji, wcześniejszych doświadczeń oraz kontekstu. Olejek, którego zapach dziś wydaje Ci się zbyt intensywny, za kilka miesięcy możesz odbierać zupełnie inaczej.
Czytaj nazwę botaniczną olejku eterycznego
Jeżeli chcesz świadomie wybierać olejki eteryczne, zacznij zwracać uwagę na nazwy botaniczne. Sama nazwa zwyczajowa nie zawsze dostarcza wystarczających informacji. „Lawenda”, „eukaliptus”, „tymianek” czy „cynamon” mogą odnosić się do różnych produktów.
Lawenda wąskolistna Lavandula angustifolia nie jest tym samym olejkiem co lawenda Lavandula intermedia. Eucalyptus globulus i Eucalyptus radiata to różne gatunki eukaliptusa. Olejek z kory cynamonowca i olejek z liści cynamonowca różnią się profilem chemicznym oraz ograniczeniami dotyczącymi stosowania.
W przypadku niektórych roślin znaczenie ma również chemotyp. Tymianek Thymus vulgaris może dostarczać olejków o różnych dominujących składnikach chemicznych. Rozmaryn Salvia rosmarinus również może występować w różnych profilach chemicznych. Informacja o chemotypie pozwala dokładniej zidentyfikować produkt.
Nie musisz od pierwszego dnia zapamiętywać łacińskich nazw wszystkich olejków. Zacznij od tych, które masz w swojej kolekcji. Zapisuj nazwę botaniczną, część rośliny wykorzystaną do produkcji i metodę pozyskania. Z czasem zauważysz, że etykieta olejku zaczyna mówić Ci znacznie więcej niż marketingowa nazwa produktu.
Sprawdź, z jakiej części rośliny pozyskano olejek
Część rośliny wykorzystana do produkcji olejku eterycznego może mieć ogromne znaczenie. Dobrym przykładem jest cynamonowiec. Olejek z kory i olejek z liści nie są produktami zamiennymi. Różnią się dominującymi składnikami chemicznymi, zapachem i profilem bezpieczeństwa.
Podobnie w przypadku cytrusów warto wiedzieć, czy produkt został otrzymany ze skórki owocu, liści czy kwiatów. Z gorzkiej pomarańczy Citrus aurantium można otrzymać olejek ze skórki, olejek petitgrain z liści i młodych gałązek oraz neroli z kwiatów. Wszystkie pochodzą z tej samej rośliny, ale są zupełnie różnymi surowcami aromatycznymi.
Dlatego na etykiecie dobrej jakości produktu szukaj nie tylko nazwy botanicznej, ale również informacji o części rośliny. Dzięki temu dokładniej wiesz, co znajduje się w buteleczce.
Zwróć uwagę na metodę pozyskania olejku
Większość olejków eterycznych otrzymuje się poprzez destylację z parą wodną, jednak nie jest to jedyna metoda pozyskiwania aromatycznych surowców. Olejki cytrusowe mogą być otrzymywane poprzez tłoczenie skórek. Spotkasz również ekstrakty CO₂, absoluty i inne produkty aromatyczne, które nie zawsze powinny być automatycznie nazywane olejkami eterycznymi.
Metoda pozyskania może mieć znaczenie dla składu i bezpieczeństwa produktu. Dobrym przykładem jest bergamotka. Tłoczony olejek bergamotkowy może zawierać związki związane z fototoksycznością, natomiast produkt FCF, z którego usunięto określone furanokumaryny, ma inny profil w tym zakresie.
Nie oznacza to, że jedna metoda produkcji jest zawsze lepsza od drugiej. Ważne jest, aby wiedzieć, jaki produkt kupujesz i korzystać z danych dotyczących właśnie tej konkretnej postaci surowca.
Jak rozpoznać dobrej jakości olejek eteryczny?
Cena, napis „100% naturalny” i ciemna buteleczka nie wystarczą do oceny jakości olejku. Dobre opakowanie jest ważne, ale nawet produkt niskiej jakości można nalać do butelki z brązowego szkła i przygotować atrakcyjną etykietę.
Szukaj producenta, który dokładnie identyfikuje swoje olejki. Na etykiecie lub w dokumentacji produktu powinna znajdować się nazwa botaniczna, część rośliny, metoda pozyskania i numer partii. Warto sprawdzić, czy firma udostępnia dokumentację jakościową oraz wyniki analiz chromatograficznych GC/MS dla konkretnych partii olejków.
Chromatografia gazowa połączona ze spektrometrią mas pozwala ocenić profil lotnych składników próbki. Sam napis „testowany GC/MS” nie powinien być jednak traktowany jak magiczny certyfikat jakości. Znaczenie ma to, czy producent rzeczywiście prowadzi kontrolę partii, potrafi interpretować wyniki i zachowuje identyfikowalność surowca.
Nie opieraj wyboru wyłącznie na określeniach marketingowych takich jak „klasa terapeutyczna”. Nie istnieje jedna powszechnie obowiązująca, niezależna kategoria jakości olejków eterycznych o tej nazwie. Znacznie więcej powiedzą Ci konkretne informacje o produkcie i transparentność producenta. Przeczytaj również: Jak wybrać markę olejków eterycznych?
Jeden olejek czy gotowa mieszanka?
Na początku przygody z aromaterapią zachęcam do poznawania pojedynczych olejków eterycznych. Gotowe mieszanki są wygodne i mogą pięknie pachnieć, ale jeżeli zaczynasz wyłącznie od kompozycji składających się z kilkunastu składników, trudno nauczyć się rozpoznawać poszczególne olejki.
Kup kilka pojedynczych olejków o różnych profilach zapachowych i poznawaj je osobno. Możesz wybrać jeden olejek cytrusowy, jeden kwiatowy lub ziołowy oraz jeden drzewny. Przykładowo cytryna Citrus limon, lawenda wąskolistna Lavandula angustifolia i cedr atlaski Cedrus atlantica pozwolą Ci poznać trzy zupełnie różne kierunki zapachowe.
Nie traktuj jednak tej trójki jako obowiązkowego „zestawu startowego”. Jeżeli nie lubisz lawendy, wybierz geranium. Jeśli cytryna wydaje Ci się zbyt oczywista, poznaj grejpfrut lub bergamotkę. Twoja pierwsza kolekcja olejków powinna być dopasowana do Ciebie, a nie do listy stworzonej przez inną osobę.
Testuj zapach, ale nie eksperymentuj przypadkowo ze stosowaniem
Poznawanie własnych preferencji jest ważne, ale nie oznacza przypadkowego testowania olejków na skórze, w kąpieli i doustnie. Każda droga stosowania wymaga innych zasad bezpieczeństwa.
Do poznawania aromatu możesz wykorzystać blotter. Jeżeli przygotowujesz formulację dermalną, sprawdź maksymalne stężenie dla konkretnego olejku i prawidłowo oblicz jego udział w produkcie. Pamiętaj, że olejki eteryczne nie rozpuszczają się w wodzie, dlatego nie należy wkraplać ich bezpośrednio do wanny ani przygotowywać wodnych sprayów poprzez samo połączenie wody i olejków.
Nie zalecam również samodzielnego doustnego stosowania olejków eterycznych. Dodanie kropli olejku do szklanki wody nie powoduje jego rozpuszczenia. Droga doustna wymaga specjalistycznej wiedzy i nie powinna być pierwszą metodą poznawania aromaterapii.
Jaki olejek eteryczny wybrać na początek?
Najlepszy pierwszy olejek eteryczny to nie ten, który pojawia się najczęściej w mediach społecznościowych. Wybierz produkt, którego zapach rzeczywiście Cię interesuje i który możesz wykorzystać w metodzie aromaterapii, od której chcesz rozpocząć.
Jeżeli lubisz świeże, lekkie zapachy, poznaj olejki cytrusowe. Jeżeli bliższe są Ci aromaty kwiatowe i ziołowe, możesz sięgnąć po lawendę lub geranium. Osoby lubiące głębokie, spokojne kompozycje często interesują się olejkami drzewnymi i żywicznymi. Jeśli fascynuje Cię perfumeria botaniczna, zacznij poznawać olejki z różnych rodzin zapachowych i obserwuj ich rozwój na blotterze.
Nie kupuj dwudziestu olejków jednocześnie. Pięć dobrze poznanych buteleczek może nauczyć Cię znacznie więcej niż pięćdziesiąt produktów, których nazw i zapachów nie potrafisz rozróżnić. Prowadź własne notatki. Zapisuj pierwsze wrażenie, skojarzenia, intensywność aromatu i sposób, w jaki zapach zmienia się po kilkunastu minutach.
Wybór olejku eterycznego zaczyna się od wiedzy, nie od listy zastosowań
Jeżeli zastanawiasz się, jak wybrać olejek eteryczny dla siebie, nie szukaj jednej uniwersalnej odpowiedzi. Zacznij od określenia sposobu stosowania, poznaj swoje preferencje zapachowe i naucz się dokładnie identyfikować produkt. Sprawdzaj nazwę botaniczną, część rośliny, metodę pozyskania i informacje dotyczące jakości oraz bezpieczeństwa.
Nie potrzebujesz od razu całej kolekcji olejków. Aromaterapia nie staje się bardziej świadoma wraz z liczbą buteleczek na półce. Znacznie ważniejsze jest to, czy wiesz, co znajduje się w każdej z nich, potrafisz ocenić podstawowe informacje o produkcie i rozumiesz, dlaczego jeden olejek może wymagać zupełnie innego sposobu stosowania niż drugi.
Jeżeli chcesz uporządkować swoją wiedzę i nauczyć się świadomie wybierać oraz stosować olejki eteryczne, zajrzyj do mojego e-booka „Aromaterapia bez tajemnic. Zrozum, pokochaj i stosuj bezpiecznie”. Pokazuję w nim, jak rozumieć olejki eteryczne, ich jakość, skład, metody stosowania i zasady bezpieczeństwa, aby aromaterapia przestała być zbiorem przypadkowych porad znalezionych w internecie. Najlepszy olejek eteryczny dla Ciebie nie zawsze jest tym najpopularniejszym. To olejek, który potrafisz prawidłowo zidentyfikować, którego zapach dobrze odbierasz i z którego umiesz korzystać świadomie.
Jakość olejków eterycznych ma duże znaczenie dla świadomego i bezpiecznego korzystania z aromaterapii. Dlatego w swojej pracy zwracam szczególną uwagę na ich czystość, skład, pochodzenie oraz dostępność dokumentacji potwierdzającej jakość. Sama korzystam z olejków, które spełniają ważne dla mnie kryteria i które mogę polecić osobom chcącym lepiej poznać aromaterapię.
Jeśli zastanawiasz się, jakich olejków używam i dlaczego właśnie je wybrałam, przygotowałam osobną stronę, na której znajdziesz więcej informacji. Wyjaśniam tam również, w jaki sposób możesz korzystać z polecanych przeze mnie olejków oraz z dodatkowych materiałów edukacyjnych i mojego wsparcia w poznawaniu aromaterapii.
Pamiętaj, że aromaterapia ma charakter wspierający i nie zastępuje leczenia medycznego ani psychoterapii.
