Hydrolaty coraz częściej pojawiają się w naturalnej pielęgnacji skóry i włosów, choć dla wielu osób nadal są produktem mniej znanym niż olejki eteryczne. Czasami nazywane wodami kwiatowymi lub wodami roślinnymi, bywają traktowane jak delikatniejsza wersja olejku eterycznego. To jednak zbyt duże uproszczenie. Hydrolat jest odrębnym produktem destylacji o własnym składzie, zapachu i możliwościach zastosowania. Może być używany jako element codziennej pielęgnacji twarzy, skóry głowy i włosów, baza kosmetyków DIY lub aromatyczna mgiełka, ale warto wiedzieć, czym naprawdę jest i jak wybrać produkt dobrej jakości.
Co to jest hydrolat i czym różni się od olejku eterycznego? Dlaczego hydrolat różany może pachnieć zupełnie inaczej niż olejek różany, a hydrolat lawendowy nie zawsze przypomina aromat znany z buteleczki olejku eterycznego? Odpowiedź kryje się w procesie destylacji i rozpuszczalności związków naturalnie występujących w materiale roślinnym.
Co to jest hydrolat i jak powstaje?
Hydrolat jest wodnym destylatem otrzymywanym podczas destylacji materiału roślinnego, najczęściej z parą wodną. Para przechodzi przez kwiaty, liście, igły, zioła lub inne części rośliny i umożliwia przeniesienie lotnych składników. Następnie zostaje schłodzona i skroplona. Po kondensacji otrzymujemy destylat, w którym może oddzielić się faza olejku eterycznego oraz faza wodna, czyli hydrolat.
Przez wiele lat hydrolaty określano jako produkt uboczny produkcji olejków eterycznych. Takie przedstawienie nie oddaje jednak w pełni ich charakteru. Współcześnie część roślin destyluje się właśnie w celu otrzymania wysokiej jakości hydrolatu, a nie wyłącznie olejku eterycznego. Parametry destylacji mogą być wtedy dobierane z myślą o jakości wodnego destylatu.
Hydrolat nie jest również „wodą z olejkiem eterycznym”. Zawiera rozpuszczalne w wodzie składniki lotne obecne w destylacie oraz niewielkie ilości związków aromatycznych. Jego profil chemiczny różni się od profilu olejku eterycznego otrzymanego z tej samej rośliny. Właśnie dlatego hydrolat lawendowy i olejek lawendowy nie są produktami wymiennymi, a ich aromat może być wyraźnie inny.
Nie każdy produkt określany jako „woda kwiatowa” jest prawdziwym hydrolatem. Na rynku można spotkać również wodę z dodatkiem kompozycji zapachowej, olejku eterycznego lub innych składników aromatycznych. Jeśli zależy Ci na autentycznym hydrolacie, sprawdź skład INCI i informacje producenta dotyczące sposobu otrzymania produktu.
Hydrolat a tonik – czy to jest to samo?
Hydrolat i tonik nie są tym samym produktem, chociaż hydrolat może być wykorzystywany w pielęgnacji w podobny sposób. Tonik kosmetyczny jest gotową formulacją stworzoną z wielu składników. Może zawierać wodę, humektanty, ekstrakty roślinne, substancje aktywne, regulatory pH i konserwanty. Jego skład zależy od receptury producenta.
Hydrolat jest natomiast produktem destylacji określonego materiału roślinnego. W najprostszej postaci może składać się wyłącznie z hydrolatu, choć produkty dostępne w sprzedaży mogą zawierać również konserwant. Obecność prawidłowo dobranego systemu konserwującego nie oznacza automatycznie niskiej jakości. Hydrolaty są produktami wodnymi, a środowisko wodne sprzyja rozwojowi mikroorganizmów. Właśnie dlatego trwałość, sposób pakowania i zabezpieczenie mikrobiologiczne produktu mają duże znaczenie.
Czy hydrolat może zastąpić tonik? W prostej pielęgnacji często może pełnić funkcję wodnego etapu po oczyszczaniu skóry, ale nie oznacza to, że każdy hydrolat będzie odpowiedni dla każdej cery. Warto zwracać uwagę na pH produktu, jego skład i indywidualną reakcję skóry. Sam fakt naturalnego pochodzenia nie gwarantuje, że dany hydrolat będzie idealnym wyborem dla konkretnej osoby.
Jak stosować hydrolaty w pielęgnacji twarzy?
Najprostszym sposobem stosowania hydrolatu jest aplikacja niewielkiej ilości na oczyszczoną skórę. Możesz rozpylić go za pomocą atomizera lub nanieść na dłonie, a następnie delikatnie rozprowadzić na twarzy. Nie ma konieczności używania płatka kosmetycznego, szczególnie jeśli zależy Ci na ograniczeniu zużycia produktu.
Hydrolat może być elementem pielęgnacji poprzedzającym serum, emulsję lub krem. Warto jednak pamiętać, że samo spryskiwanie twarzy wodnym produktem nie zawsze jest równoznaczne z długotrwałym nawilżeniem skóry. Nawilżenie zależy od całej pielęgnacji i kondycji bariery naskórkowej. Jeżeli skóra szybko traci wodę, sam hydrolat nie zastąpi odpowiednio dobranej formulacji zawierającej między innymi humektanty, emolienty i składniki wspierające barierę skóry.
Hydrolaty można również wykorzystywać do przygotowania maseczek z glinką. Zamiast zwykłej wody możesz połączyć glinkę z wybranym hydrolatem i przygotować świeżą porcję bezpośrednio przed użyciem. Nie zalecam natomiast przygotowywania większej ilości domowego kosmetyku na bazie hydrolatu i przechowywania go przez wiele tygodni bez prawidłowo dobranego systemu konserwującego. Każdy produkt zawierający fazę wodną wymaga większej uwagi pod względem czystości mikrobiologicznej.
Popularne są również okłady z hydrolatów. W przypadku stosowania produktu w okolicy oczu należy jednak upewnić się, że konkretny hydrolat i gotowy produkt są przeznaczone do takiego zastosowania. Pieczenie lub intensywne mrowienie nie powinno być automatycznie traktowane jako prawidłowa reakcja skóry. Jeśli produkt powoduje wyraźny dyskomfort, należy przerwać jego stosowanie.
Jaki hydrolat wybrać do rodzaju skóry?
Hydrolat różany, najczęściej otrzymywany z róży damasceńskiej Rosa damascena, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych hydrolatów. Jego kwiatowy aromat sprawia, że chętnie pojawia się w pielęgnacji skóry suchej, dojrzałej i wymagającej delikatnego traktowania. Może być wykorzystywany jako wodny etap pielęgnacji oraz składnik prostych receptur kosmetycznych.
Hydrolat lawendowy otrzymywany z Lavandula angustifolia ma zwykle bardziej ziołowy aromat niż olejek eteryczny z lawendy. Jest często wybierany do pielęgnacji skóry mieszanej, tłustej i wrażliwej. Hydrolat z neroli, czyli kwiatów gorzkiej pomarańczy Citrus aurantium var. amara, wyróżnia się charakterystycznym kwiatowo-cytrusowym zapachem i jest chętnie stosowany w pielęgnacji skóry suchej, dojrzałej oraz pozbawionej blasku.
Hydrolat z geranium ma zielony, kwiatowy i lekko różany profil aromatyczny. Może być ciekawym wyborem do skóry mieszanej i tłustej, ale również jako element aromatycznej pielęgnacji ciała. Hydrolat z kocanki włoskiej Helichrysum italicum ma bardzo charakterystyczny zapach, który nie każdemu przypadnie do gustu. Często pojawia się w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry wrażliwej, dojrzałej i skłonnej do zaczerwienienia.
Hydrolaty rumiankowe również mają specyficzny profil aromatyczny. Hydrolat z rumianku rzymskiego Chamaemelum nobile i hydrolat z rumianku niemieckiego Matricaria recutita nie są identycznymi produktami. Właśnie dlatego podczas wyboru hydrolatu warto sprawdzać nazwę botaniczną rośliny, podobnie jak w przypadku olejków eterycznych.
Nie wybierałabym jednak hydrolatu wyłącznie na podstawie prostych list „do cery suchej”, „do cery tłustej” czy „do cery dojrzałej”. Takie zestawienia mogą być punktem wyjścia, ale skóra jest bardziej złożona. Znaczenie ma jej aktualna kondycja, stan bariery naskórkowej, pozostałe elementy pielęgnacji i indywidualna tolerancja produktu.
Hydrolaty do włosów i skóry głowy
Hydrolaty można stosować również w pielęgnacji włosów i skóry głowy. Jednym z najczęściej wybieranych produktów jest hydrolat rozmarynowy. Można aplikować go na skórę głowy za pomocą atomizera jako lekką wodną wcierkę lub wykorzystywać jako składnik domowych receptur kosmetycznych.
Warto jednak zachować realistyczne oczekiwania. Hydrolat rozmarynowy nie jest tym samym produktem co olejek eteryczny z rozmarynu ani ekstrakt rozmarynowy. Nie można automatycznie przenosić wyników badań dotyczących jednego surowca na drugi tylko dlatego, że wszystkie pochodzą z tej samej rośliny. Ich skład chemiczny i stężenie poszczególnych związków są inne.
W pielęgnacji skóry głowy można również wykorzystywać hydrolaty lawendowe, geraniowe czy miętowe. Wybór powinien zależeć od rodzaju skóry głowy, tolerancji produktu i całej rutyny pielęgnacyjnej. Jeśli pojawia się pieczenie, świąd lub nasilone zaczerwienienie, nie należy kontynuować stosowania produktu tylko dlatego, że hydrolat jest naturalny.
Jak przechowywać hydrolaty?
Hydrolaty zawierają wodę, dlatego ich przechowywanie wymaga większej uwagi niż w przypadku olejków eterycznych. Olejek eteryczny i hydrolat to dwa zupełnie różne środowiska chemiczne i mikrobiologiczne. Hydrolat może ulec zanieczyszczeniu mikroorganizmami, szczególnie jeśli produkt nie jest konserwowany lub jest wielokrotnie otwierany i niewłaściwie przechowywany.
Zawsze sprawdzaj zalecenia producenta dotyczące przechowywania i termin przydatności po otwarciu. Niektóre hydrolaty należy przechowywać w chłodnym miejscu, a w przypadku produktów niekonserwowanych może być zalecana lodówka. Używaj czystego atomizera i nie przelewaj produktu do przypadkowych, niedokładnie umytych opakowań.
Zmiana zapachu, pojawienie się osadu, zmętnienie lub inna wyraźna zmiana wyglądu produktu mogą być sygnałem, że nie powinien być dalej stosowany. Jednocześnie brak widocznych zmian nie daje całkowitej gwarancji czystości mikrobiologicznej. Właśnie dlatego warto przestrzegać terminu przydatności i zasad przechowywania.
Hydrolaty – prosty krok w stronę świadomej pielęgnacji
Hydrolaty są niezwykle ciekawą grupą produktów roślinnych. Mogą być wykorzystywane w pielęgnacji twarzy, skóry głowy i włosów, jako baza świeżo przygotowywanych maseczek oraz element codziennych rytuałów pielęgnacyjnych. Ich delikatniejszy profil aromatyczny sprawia, że dla wielu osób są łatwiejsze w użyciu niż skoncentrowane olejki eteryczne.
Nie oznacza to jednak, że każdy hydrolat jest odpowiedni dla każdego i można stosować go bez żadnych zasad. Warto sprawdzać nazwę botaniczną rośliny, sposób pozyskania, skład INCI, pH, obecność konserwantu i zalecenia dotyczące przechowywania. Hydrolat różany, lawendowy, rozmarynowy czy z kocanki to różne produkty o odmiennych profilach chemicznych i aromatycznych.
Jeżeli interesuje Cię naturalna pielęgnacja skóry i chcesz lepiej rozumieć, jak dobierać oleje roślinne, hydrolaty i olejki eteryczne do potrzeb swojej cery, zajrzyj do mojego e-booka „Aromaterapia dla skóry. Naturalna pielęgnacja krok po kroku”. Znajdziesz w nim uporządkowaną wiedzę, która pomoże Ci spojrzeć na pielęgnację nie przez pryzmat kolejnych modnych kosmetyków, ale rzeczywistych potrzeb skóry. Świadoma pielęgnacja nie zaczyna się od kupowania kolejnego produktu. Zaczyna się od zrozumienia, czym ten produkt naprawdę jest, jak powstaje i jak prawidłowo go stosować.
Jakość olejków eterycznych ma duże znaczenie dla świadomego i bezpiecznego korzystania z aromaterapii. Dlatego w swojej pracy zwracam szczególną uwagę na ich czystość, skład, pochodzenie oraz dostępność dokumentacji potwierdzającej jakość. Sama korzystam z olejków, które spełniają ważne dla mnie kryteria i które mogę polecić osobom chcącym lepiej poznać aromaterapię.
Jeśli zastanawiasz się, jakich olejków używam i dlaczego właśnie je wybrałam, przygotowałam osobną stronę, na której znajdziesz więcej informacji. Wyjaśniam tam również, w jaki sposób możesz korzystać z polecanych przeze mnie olejków oraz z dodatkowych materiałów edukacyjnych i mojego wsparcia w poznawaniu aromaterapii.
Pamiętaj, że aromaterapia ma charakter wspierający i nie zastępuje leczenia medycznego ani psychoterapii.
