Katar i kaszel należą do najczęstszych dolegliwości pojawiających się u dzieci w sezonie jesienno-zimowym. Infekcje górnych dróg oddechowych potrafią być szczególnie uciążliwe wieczorem i w nocy, kiedy zatkany nos utrudnia spokojny sen, a kaszel wybudza dziecko. Nic więc dziwnego, że rodzice szukają prostych sposobów, które mogą uzupełnić standardową pielęgnację dziecka podczas przeziębienia. Jedną z możliwości jest odpowiednio przygotowana maść na katar i kaszel dla dzieci z olejkami eterycznymi, stosowana zewnętrznie.
W aromaterapii dziecięcej najważniejsza nie jest jednak liczba zastosowanych olejków ani intensywność zapachu. Znacznie ważniejsze są właściwy dobór olejków do wieku dziecka, ich chemotyp i skład chemiczny, odpowiednie rozcieńczenie oraz sposób aplikacji. Dzieci, szczególnie te najmłodsze, są grupą wymagającą większej ostrożności. Olejki eteryczne są silnie skoncentrowanymi substancjami roślinnymi, a fakt, że są naturalne, nie oznacza, że można stosować je bez ograniczeń. Tisserand Institute podkreśla, że dzieci poniżej 6. roku życia należą do grup szczególnie wymagających uwagi podczas stosowania olejków eterycznych.
Maść aromaterapeutyczna dla dziecka – dlaczego rozcieńczenie jest tak ważne?
W recepturach przeznaczonych do stosowania na skórę olejki eteryczne powinny być odpowiednio rozcieńczone. Bezpośrednia aplikacja nierozcieńczonych olejków zwiększa ryzyko podrażnienia, reakcji alergicznej i innych niepożądanych reakcji skórnych. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, ponieważ zalecane stężenia zależą między innymi od wieku, miejsca aplikacji oraz konkretnego olejku.
W tej recepturze funkcję bazy pełni olej kokosowy. Dzięki temu olejki eteryczne zostają rozproszone w tłuszczowym nośniku, a gotowy preparat ma konsystencję pozwalającą wygodnie rozprowadzić niewielką ilość na skórze. Olej kokosowy jest jednocześnie prostym surowcem kosmetycznym – w zależności od temperatury otoczenia pozostaje stały lub staje się płynny, dlatego konsystencja domowej maści może zmieniać się w ciągu roku.
Warto przy tym pamiętać o jeszcze jednej rzeczy: w przypadku receptur dla dzieci nie powinno się kierować wyłącznie zasadą „ile kropli na łyżkę oleju”. Bezpieczeństwo konkretnej mieszanki zależy również od składu chemicznego zastosowanych olejków. Szczególnej ostrożności wymagają olejki bogate w związki o większym potencjale drażniącym. Tisserand Institute zwraca uwagę między innymi na olejek tymiankowy bogaty w tymol, który należy do silniejszych olejków i ma bardziej restrykcyjne ograniczenia skórne.
Tymianek, rozmaryn i lawenda – co warto wiedzieć o olejkach w recepturze?
W skład maści wchodzą trzy olejki eteryczne: tymianek, rozmaryn oraz lawenda lekarska. I tutaj pojawia się bardzo ważna kwestia, o której warto wiedzieć, kupując olejki do domowej aromaterapii. Sama polska nazwa rośliny nie zawsze dostarcza wystarczających informacji pozwalających ocenić bezpieczeństwo produktu dla dziecka.
Dotyczy to szczególnie tymianku. Olejki otrzymywane z Thymus vulgaris mogą różnić się chemotypem, a tym samym zawartością dominujących składników i profilem bezpieczeństwa. Tymianek ct. tymol nie jest pod tym względem tym samym produktem co tymianek ct. linalol. Dlatego przed wykorzystaniem receptury dla dziecka sprawdź na etykiecie pełną nazwę botaniczną oraz chemotyp olejku, jeśli dla danego gatunku jest podawany. W przypadku olejku tymiankowego bogatego w tymol potrzebna jest szczególna ostrożność ze względu na jego potencjał drażniący.
Podobna zasada dotyczy rozmarynu. Pod nazwą „olejek rozmarynowy” mogą kryć się produkty o różnym profilu chemicznym. W recepturach dla dzieci nie warto więc zamieniać jednego chemotypu na inny tylko dlatego, że na obu butelkach widnieje słowo „rozmaryn”. Zawsze sprawdzaj dokładne dane produktu, ponieważ to skład konkretnego olejku, a nie tylko nazwa rośliny, decyduje o jego właściwościach i ograniczeniach.
Lawenda lekarska (Lavandula angustifolia) jest natomiast jednym z najbardziej znanych olejków wykorzystywanych w aromaterapii. Jej delikatny, ziołowo-kwiatowy aromat dobrze komponuje się zarówno z rozmarynem, jak i tymiankiem. Także w przypadku lawendy obowiązuje jednak podstawowa zasada: olejek eteryczny pozostaje skoncentrowanym produktem i w preparacie dla dziecka powinien być stosowany świadomie oraz w odpowiednim rozcieńczeniu.
Przepis na maść na katar i kaszel dla dzieci
Maść robimy na bazie oleju kokosowego. Najpierw ogrzej lekko olej kokosowy do płynnej konsystencji, a potem wlej do słoiczka:
– olej kokosowy – 10 łyżek stołowych (150 ml),
– tymianek – 10 kropli,
– rozmaryn – 40 kropli,
– lawenda lekarska – 60 kropli.
Następnie wymieszaj i odstaw do chłodnego miejsca, by utrzymywało stałą konsystencję (wtedy wygodniej nakładać). Raczej nie do lodówki, gdyż wtedy preparat będzie bardzo twardy i zimny.
Maść stosuj na plecki od 3 roku życia przy infekcjach dróg oddechowych. Dla dorosłych możesz podwoić ilość olejków eterycznych. Od 4 roku życia można nakładać również na klatkę piersiową.
Jak stosować maść aromaterapeutyczną u dziecka?
Przy pierwszym użyciu niewielką ilość maści warto zastosować na małym obszarze skóry i obserwować reakcję. Olejki eteryczne mogą powodować zarówno podrażnienia, jak i reakcje alergiczne, dlatego zaczerwienienie, pieczenie, świąd czy wysypka są sygnałem do zaprzestania stosowania produktu. Ryzyko reakcji skórnych wzrasta między innymi przy niewłaściwym rozcieńczeniu oraz stosowaniu olejków utlenionych.
Preparatu nie nakładaj na twarz dziecka, pod nos, do nosa, w okolice oczu ani na błony śluzowe. Nie stosuj go również na podrażnioną lub uszkodzoną skórę. Olejków eterycznych nie należy wkraplać do nosa, taka aplikacja może powodować podrażnienie dróg oddechowych i nie jest bezpieczną metodą stosowania. Więcej o bezpiecznych sposobach wykorzystania aromaterapii przy zatkanym nosie przeczytasz w artykule o olejkach eterycznych na katar.
Gotową maść przechowuj w szczelnie zamkniętym, opisanym opakowaniu, poza zasięgiem dzieci. To szczególnie istotne, ponieważ przypadkowe połknięcie olejków przez małe dzieci jest jedną z najważniejszych przyczyn zatruć olejkami eterycznymi w tej grupie wiekowej.
Katar i kaszel u dziecka – kiedy sama pielęgnacja domowa nie wystarczy?
Maść z olejkami eterycznymi może być traktowana wyłącznie jako element wspierającej pielęgnacji podczas łagodnej infekcji. Nie leczy przyczyny infekcji, nie zastępuje leków ani konsultacji z pediatrą, gdy jest ona potrzebna. W przypadku dzieci szczególnie ważne jest obserwowanie nie tylko kataru czy kaszlu, ale przede wszystkim ogólnego stanu dziecka.
Jeżeli dziecko ma trudności z oddychaniem, duszność, sinienie, jest wyjątkowo senne lub apatyczne, ma wysoką lub utrzymującą się gorączkę, problemy z przyjmowaniem płynów, objawy odwodnienia albo jego stan szybko się pogarsza, wymaga oceny medycznej. Konsultacji wymaga również kaszel, który jest nasilony, długo się utrzymuje lub budzi niepokój rodzica. Jeżeli dziecko choruje na astmę, ma alergie, atopowe zapalenie skóry, przyjmuje leki albo wcześniej reagowało niekorzystnie na olejki eteryczne, zastosowanie preparatu aromaterapeutycznego warto wcześniej omówić z odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą. Tisserand Institute również zaleca dodatkową ostrożność m.in. przy astmie, chorobach skóry i stosowaniu leków. Jeżeli chcesz szerzej poznać zasady bezpiecznego stosowania olejków eterycznych u dzieci, odpowiednie stężenia według wieku, metody dyfuzji i inhalacji oraz olejki wymagające szczególnej ostrożności, przeczytaj również mój obszerny przewodnik o aromaterapii dla dzieci.
Olejki eteryczne dla dzieci – mniej naprawdę może znaczyć więcej
Aromaterapia dziecięca nie powinna polegać na przenoszeniu receptur dla dorosłych na dzieci ani na dodawaniu dużej liczby olejków „dla mocniejszego działania”. W przypadku małego dziecka rozsądniejszym kierunkiem jest prostota: niewielka liczba dobrze dobranych olejków, właściwe rozcieńczenie, ograniczony obszar aplikacji i uważna obserwacja reakcji. W przypadku dzieci poniżej 6. roku życia Tisserand Institute wskazuje również hydrolaty jako łagodniejszą alternatywę, ponieważ zawierają znacznie mniejsze ilości substancji aromatycznych niż olejki eteryczne.
Jeżeli dopiero zaczynasz stosować olejki eteryczne i zastanawiasz się, dlaczego jeden olejek może być odpowiedni dla dziecka, a inny wymaga większej ostrożności, jak obliczać rozcieńczenie, czy każdy olejek można nakładać na skórę i jak czytać informacje dotyczące bezpieczeństwa, zajrzyj do e-booka „Aromaterapia bez tajemnic. Zrozum, pokochaj i stosuj bezpiecznie”. Znajdziesz w nim uporządkowane podstawy, które pomagają przejść od przypadkowego korzystania z internetowych receptur do świadomego dobierania olejków, metod aplikacji i stężeń. W aromaterapii – szczególnie tej stosowanej u dzieci – właśnie wiedza i ostrożność powinny zawsze poprzedzać sięgnięcie po buteleczkę olejku.
Jakość olejków eterycznych ma duże znaczenie dla świadomego i bezpiecznego korzystania z aromaterapii. Dlatego w swojej pracy zwracam szczególną uwagę na ich czystość, skład, pochodzenie oraz dostępność dokumentacji potwierdzającej jakość. Sama korzystam z olejków, które spełniają ważne dla mnie kryteria i które mogę polecić osobom chcącym lepiej poznać aromaterapię.
Jeśli zastanawiasz się, jakich olejków używam i dlaczego właśnie je wybrałam, przygotowałam osobną stronę, na której znajdziesz więcej informacji. Wyjaśniam tam również, w jaki sposób możesz korzystać z polecanych przeze mnie olejków oraz z dodatkowych materiałów edukacyjnych i mojego wsparcia w poznawaniu aromaterapii.
Pamiętaj, że aromaterapia ma charakter wspierający i nie zastępuje leczenia medycznego ani psychoterapii.
Wpisy mają charakter informacyjny. Przeczytaj warunki korzystania.
Materiały publikowane na Fitoaroma powstają z myślą o rzetelnej edukacji. Jeśli cytujesz lub wykorzystujesz treści z tego artykułu, proszę o podanie źródła oraz aktywnego linku do strony Fitoaroma.pl.
Aromaterapeutka i fizjoterapeutka. Absolwentka studiów podyplomowych z aromaterapii klinicznej oraz zielarstwa i fitoterapii. Wiedzę z zakresu aromaterapii i bezpieczeństwa stosowania olejków eterycznych rozwija m.in. w The School for Aromatic Studies oraz Tisserand Institute. Autorka Fitoaroma.pl, gdzie tworzy oparte na rzetelnych źródłach materiały o bezpiecznym i praktycznym stosowaniu olejków eterycznych.
