Wiosna i lato to dla wielu osób czas dłuższych spacerów, otwartych okien i spędzania większej ilości czasu na świeżym powietrzu. Dla alergików te same miesiące mogą jednak oznaczać kichanie, wodnisty katar, uczucie zatkanego nosa, łzawienie i swędzenie oczu. Nic więc dziwnego, że w sezonie pylenia często pojawia się pytanie: jakie są najlepsze olejki eteryczne na alergię i czy aromaterapia może być stosowana przy alergicznym nieżycie nosa?
Odpowiedź wymaga pewnego uporządkowania. Olejki eteryczne nie są lekami przeciwhistaminowymi i nie powinny zastępować diagnostyki ani leczenia alergii. Nie „wyłączają” reakcji organizmu na pyłki i nie usuwają przyczyny alergicznego nieżytu nosa. Niektóre aromaty mogą jednak być wykorzystywane jako element codziennych rytuałów w sezonie pylenia, szczególnie jeśli dana osoba dobrze toleruje inhalację. Eukaliptus, mięta pieprzowa, lawenda czy niaouli należą do olejków często pojawiających się w kompozycjach wybieranych ze względu na ich świeży profil i charakterystyczne odczucia podczas wdychania.
Warto jednak pamiętać o pewnym paradoksie. Osoba z alergią nie zawsze będzie dobrze reagowała na intensywne aromaty. Olejki eteryczne są skoncentrowanymi mieszaninami lotnych związków chemicznych i u osób z nadreaktywnością dróg oddechowych mogą powodować dyskomfort. Dlatego aromaterapia dla alergików powinna być przede wszystkim indywidualna, ostrożna i oparta na obserwacji własnej reakcji.
Olejki eteryczne a alergia – co naprawdę warto wiedzieć?
Alergiczny nieżyt nosa jest reakcją układu odpornościowego na określony alergen. W przypadku alergii sezonowej są to najczęściej pyłki drzew, traw lub chwastów. Po kontakcie z alergenem dochodzi do uruchomienia reakcji immunologicznej i uwalniania mediatorów, między innymi histaminy. To właśnie z tym procesem związane są charakterystyczne objawy, takie jak kichanie, wodnista wydzielina z nosa, świąd i łzawienie oczu.
W internecie można znaleźć informacje, że niektóre olejki eteryczne są „naturalnymi antyhistaminami”. Z takim określeniem należy jednak uważać. Badania laboratoryjne dotyczące pojedynczych składników olejków lub modele zwierzęce nie są równoznaczne z potwierdzeniem, że inhalacja konkretnego olejku działa u człowieka tak samo jak lek przeciwhistaminowy. Nie powinniśmy więc przedstawiać olejku lawendowego, miętowego czy cytrynowego jako zamiennika leków stosowanych w alergii.
Aromaterapię można natomiast rozpatrywać z perspektywy doświadczenia sensorycznego. Mentol obecny w mięcie pieprzowej oddziałuje na receptory TRPM8 związane z odczuwaniem chłodu. Dlatego podczas wdychania aromatu mięty możemy mieć wrażenie większej świeżości i swobodniejszego przepływu powietrza przez nos. Nie oznacza to jednak automatycznego zmniejszenia obrzęku błony śluzowej.
Podobnie jest z olejkami bogatymi w 1,8-cyneol, takimi jak niektóre olejki eukaliptusowe i niaouli. Ich świeży, intensywny charakter sprawia, że są często wybierane do mieszanek inhalacyjnych. W aromaterapii warto jednak precyzyjnie oddzielać subiektywne odczucie komfortu od leczenia alergicznego stanu zapalnego.
Jakie olejki eteryczne są najczęściej wybierane w sezonie alergicznym?
Wśród olejków eterycznych na sezon pylenia często wymienia się lawendę, miętę pieprzową, eukaliptus i niaouli. Każdy z nich ma jednak inny skład chemiczny i wymaga indywidualnego podejścia.
Olejek lawendowy z Lavandula angustifolia zawiera przede wszystkim linalol i octan linalilu. Jest chętnie stosowany w aromaterapii wieczornej i w kompozycjach przeznaczonych do spokojnych rytuałów. W sezonie alergicznym można wykorzystać go jako składnik łagodniejszej mieszanki aromatycznej. Nie oznacza to jednak, że lawenda blokuje histaminę lub leczy alergię. Co więcej, osoby uczulone na określone składniki substancji zapachowych mogą reagować również na olejki eteryczne.
Mięta pieprzowa, Mentha piperita, zawiera mentol i menton. To właśnie mentol odpowiada za charakterystyczne uczucie chłodu podczas inhalacji. Olejek miętowy jest bardzo intensywny, dlatego w mieszankach inhalacyjnych nie potrzeba dużej ilości. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku dzieci. Mięty pieprzowej nie powinno się stosować na twarz ani w pobliżu nosa najmłodszych dzieci.
Olejek eukaliptusowy wymaga jeszcze większej precyzji, ponieważ określenie „eukaliptus” nie oznacza jednego olejku. Eucalyptus globulus, Eucalyptus radiata czy Corymbia citriodora mają odmienne profile chemiczne. W mieszankach inhalacyjnych często wykorzystuje się olejki bogate w 1,8-cyneol. Przed zastosowaniem warto jednak sprawdzić pełną nazwę botaniczną olejku i uwzględnić wiek użytkownika.
Niaouli, najczęściej Melaleuca quinquenervia, również może zawierać znaczną ilość 1,8-cyneolu. Jest olejkiem intensywnym i świeżym, dlatego pojawia się w kompozycjach przeznaczonych do stosowania w okresie jesienno-zimowym oraz sezonie pylenia. Tak jak w przypadku eukaliptusa nie należy jednak automatycznie przypisywać mu działania przeciwalergicznego.
A co z olejkiem cytrynowym, rumiankiem i drzewem herbacianym?
Olejek cytrynowy często pojawia się w internetowych zestawieniach najlepszych olejków eterycznych na alergię. Zwykle można przeczytać, że „oczyszcza powietrze z alergenów” lub „zabija czynniki wywołujące alergię”. Takie stwierdzenia są mylące. Pyłki roślin, roztocza czy sierść zwierząt nie są bakteriami, dlatego działanie przeciwdrobnoustrojowe obserwowane w badaniach laboratoryjnych nie oznacza usuwania alergenów z powietrza.
Olejek cytrynowy można oczywiście wykorzystać w aromaterapii ze względu na jego świeży, cytrusowy charakter. Dobrze łączy się z lawendą i olejkami bogatymi w 1,8-cyneol. Jeżeli jest stosowany na skórę, należy sprawdzić metodę jego pozyskania i ryzyko fototoksyczności.
Rumianek wymaga ostrożności szczególnie u osób z alergią na rośliny z rodziny astrowatych. Samo określenie „olejek rumiankowy” również nie jest wystarczająco precyzyjne. Rumianek rzymski, Chamaemelum nobile, i rumianek niemiecki, Matricaria recutita, to różne surowce o odmiennym składzie. Jeżeli masz silne alergie roślinne, nie zakładaj automatycznie, że olejek z rośliny będzie dla Ciebie odpowiedni tylko dlatego, że jest naturalny.
Olejek z drzewa herbacianego również nie „zabija alergenów unoszących się w powietrzu”. Można spotkać badania laboratoryjne dotyczące jego aktywności przeciwdrobnoustrojowej, jednak alergeny i drobnoustroje to dwa zupełnie różne zagadnienia. Dyfuzja drzewa herbacianego nie zastępuje odkurzania, prania pościeli, filtracji powietrza ani ograniczania kontaktu z potwierdzonym alergenem.
Mieszanka olejków eterycznych do inhalatora na sezon pylenia
Osobisty inhalator aromaterapeutyczny jest moim zdaniem jedną z bardziej praktycznych metod stosowania olejków w sezonie pylenia. Pozwala korzystać z aromatu indywidualnie, bez rozpylania olejków w całym pomieszczeniu.
Do bawełnianego wkładu inhalatora możesz dodać 6 kropli olejku lawendowego, 4 krople olejku niaouli i 2 krople olejku z mięty pieprzowej. Umieść wkład w obudowie inhalatora i dokładnie ją zamknij. Podczas stosowania zbliż inhalator do nosa i wykonaj 2–3 spokojne wdechy. Nie wkładaj inhalatora do nosa i nie dotykaj nim błon śluzowych.
Jeżeli nie lubisz mięty lub jej aromat jest dla Ciebie zbyt intensywny, przygotuj łagodniejszą kompozycję z 7 kropli lawendy i 5 kropli niaouli. Mieszanki te nie są przeznaczone dla małych dzieci i nie powinny być traktowane jako sposób leczenia alergii.
Mieszanka olejków eterycznych do dyfuzora dla alergika
Dyfuzja nie zawsze jest najlepszą metodą aromaterapii dla osoby z alergią. Jeśli jednak dobrze tolerujesz olejki eteryczne, możesz wypróbować prostą kompozycję składającą się z 2 kropli lawendy, 1 kropli niaouli i 1 kropli mięty pieprzowej.
Zacznij od krótkiej dyfuzji w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Nie pozostawiaj dyfuzora włączonego przez całą noc. Jeśli pojawi się kaszel, drapanie w gardle, ból głowy, uczucie duszności lub nasilenie objawów, przerwij dyfuzję i przewietrz pomieszczenie.
Osoby z astmą lub nadreaktywnością oskrzeli powinny zachować szczególną ostrożność. Intensywne substancje zapachowe mogą u części osób prowokować objawy ze strony dróg oddechowych. W takim przypadku nie warto zakładać, że aromaterapia będzie odpowiednia tylko dlatego, że stosowany produkt jest naturalny.
Czy olejki eteryczne można stosować na alergię skórną?
W przypadku zmian skórnych o podejrzewanym podłożu alergicznym nie polecam samodzielnego przygotowywania wieloskładnikowych mieszanek olejków eterycznych. Swędzenie, zaczerwienienie czy wysypka mogą mieć wiele przyczyn, a dodatkowa ekspozycja skóry na substancje zapachowe może utrudnić ocenę problemu.
Co więcej, olejki eteryczne same mogą powodować alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Szczególne znaczenie ma proces utleniania. Składniki takie jak limonen i linalol mogą tworzyć podczas utleniania związki o większym potencjale uczulającym. Dlatego prawidłowe przechowywanie olejków eterycznych ma znaczenie również z perspektywy bezpieczeństwa skóry.
Jeżeli po zastosowaniu kosmetyku lub olejku pojawia się uporczywe swędzenie, obrzęk, wysypka albo nawracające zaczerwienienie, należy przerwać stosowanie produktu. Przy nasilonych lub powtarzających się objawach warto skonsultować się z dermatologiem lub alergologiem.
Najlepsze olejki eteryczne na alergię – czy aromaterapia może pomóc?
Określenie „najlepsze olejki eteryczne na alergię” jest bardzo popularne w wyszukiwarkach, ale warto podchodzić do niego świadomie. Lawenda, mięta pieprzowa, eukaliptus czy niaouli nie leczą alergii i nie zastępują leków przeciwhistaminowych, donosowych glikokortykosteroidów ani innych metod zaleconych przez lekarza. Mogą natomiast być wykorzystywane przez niektóre osoby jako element aromaterapii i codziennych rytuałów w sezonie pylenia.
Podstawą postępowania przy alergii pozostaje rozpoznanie alergenu i ograniczenie ekspozycji, jeśli jest to możliwe. Pomocne może być śledzenie kalendarza pylenia, zmiana ubrania po powrocie do domu, mycie włosów przed snem, regularne pranie pościeli oraz płukanie nosa roztworem soli. W przypadku nasilonych objawów warto skonsultować się z lekarzem lub alergologiem i dobrać odpowiednie leczenie.
Jeżeli chcesz korzystać z olejków eterycznych przy alergii, zacznij od jednej prostej metody i niewielkiej ekspozycji. Nie twórz mieszanek z dziesięciu olejków tylko dlatego, że każdy z nich został gdzieś opisany jako „przeciwalergiczny”. Im więcej składników w kompozycji, tym trudniej ocenić, który z nich odpowiada za ewentualną niepożądaną reakcję.
Aromaterapia może być wartościowym elementem codzienności, ale w przypadku alergików szczególnie ważne jest indywidualne podejście. Obserwuj reakcję organizmu, wybieraj olejki dobrej jakości, zwracaj uwagę na ich skład i przechowywanie, a przede wszystkim nie traktuj olejków eterycznych jako zamiennika leczenia alergii.
Jeżeli czujesz, że olejki eteryczne Cię fascynują, ale jednocześnie budzą niepewność i pytania typu „czy używam ich dobrze?”, e-book „Aromaterapia bez tajemnic. Zrozum, pokochaj i stosuj bezpiecznie” powstał właśnie dla Ciebie. To uporządkowana, przystępnie podana wiedza, która pomoże Ci lepiej zrozumieć skład olejków, sposoby ich stosowania i najważniejsze zasady bezpieczeństwa. Dzięki temu łatwiej będzie Ci oceniać informacje znalezione w internecie i korzystać z aromaterapii bardziej świadomie. Zobacz TUTAJ.
Jakość olejków eterycznych ma duże znaczenie dla świadomego i bezpiecznego korzystania z aromaterapii. Dlatego w swojej pracy zwracam szczególną uwagę na ich czystość, skład, pochodzenie oraz dostępność dokumentacji potwierdzającej jakość. Sama korzystam z olejków, które spełniają ważne dla mnie kryteria i które mogę polecić osobom chcącym lepiej poznać aromaterapię.
Jeśli zastanawiasz się, jakich olejków używam i dlaczego właśnie je wybrałam, przygotowałam osobną stronę, na której znajdziesz więcej informacji. Wyjaśniam tam również, w jaki sposób możesz korzystać z polecanych przeze mnie olejków oraz z dodatkowych materiałów edukacyjnych i mojego wsparcia w poznawaniu aromaterapii.
Pamiętaj, że aromaterapia ma charakter wspierający i nie zastępuje leczenia medycznego ani psychoterapii.
Wpisy mają charakter informacyjny. Przeczytaj warunki korzystania.
Materiały publikowane na Fitoaroma powstają z myślą o rzetelnej edukacji. Jeśli cytujesz lub wykorzystujesz treści z tego artykułu, proszę o podanie źródła oraz aktywnego linku do strony Fitoaroma.pl.
